Shloka 3
Chapter 2: Sudarśana Upākhyāna — Atithi-Dharma and the Conquest of Mṛtyu
Gṛhastha-Vrata
केन मृत्युर्गृहस्थेन धर्ममाश्रित्य निर्जित: । इत्येतत् सर्वमाचक्ष्व तत्त्वेनापि च पार्थिव,भूपाल! किस गृहस्थने केवल धर्मका आश्रय लेकर मृत्युपर विजय पायी है? यह सब बातें आप यथार्थरूपसे कहिये
yudhiṣṭhira uvāca |
kena mṛtyur gṛhasthena dharmam āśritya nirjitaḥ |
ity etat sarvam ācakṣva tattvenāpi ca pārthiva bhūpāla ||
യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു— ഹേ ഭൂപാലാ! ധർമ്മത്തെ മാത്രം ആശ്രയിച്ച് ഏത് ഗൃഹസ്ഥൻ മരണത്തെ ജയിച്ചു? ഹേ പാർത്ഥിവാ! ഇതെല്ലാം സത്യതത്ത്വപ്രകാരം എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരുക।
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a moral inquiry: whether steadfast reliance on dharma within ordinary household life can ‘conquer’ Death—i.e., transcend fear of mortality through righteous living, truthfulness, and ethical discipline.
Yudhiṣṭhira respectfully questions a kingly authority figure, asking for a truthful account of a householder who overcame Death by adhering to dharma, setting up an instructive exemplum within the Anuśāsana Parva’s didactic discourse.