Shloka 17
ऋष्विम्भिब्रह्मकल्पैश्व भ्रातृभि: सह धर्मज: । आसाटद्य शरतल्पस्थमृषिभि: परिवारितम्
vaiśampāyana uvāca |
ṛṣvimbhi brahmakalpaiś ca bhrātṛbhiḥ saha dharmajaḥ |
āsādya śaratālpastham ṛṣibhiḥ parivāritam |
tad-anantaraṃ kuru-nandanaḥ dharmaputraḥ dharmarājaḥ yudhiṣṭhiraḥ brahmajīva sama-tejasvī ṛtvigbhiḥ bhrātṛbhiḥ tathā ṛṣibhiś ca ghṛtaḥ bāṇa-śayyāyāṃ śayānaṃ bharata-śreṣṭhaṃ gaṅgāputraṃ bhīṣmam etad uvāca ||
അതിനുശേഷം ധർമ്മപുത്രനായ ധർമ്മരാജ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം, ബ്രഹ്മസമമായ പാവിത്ര്യമുള്ള ഋത്വിക്കുകളും ഋഷികളും ചുറ്റിനിന്നുകൊണ്ട്, ശരശയ്യയിൽ ശയിച്ചിരുന്ന ഭാരതശ്രേഷ്ഠനായ ഗംഗാപുത്ര ഭീഷ്മന്റെ അടുക്കൽ എത്തി. പുരോഹിതന്മാരുടെയും സഹോദരന്മാരുടെയും മുനിമാരുടെയും മദ്ധ്യേ ബ്രഹ്മനെപ്പോലെ ദീപ്തനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames the ethical setting for instruction: a righteous king (Yudhiṣṭhira) approaches a dying elder (Bhīṣma) in the presence of sages and priests, signaling that dharma is to be learned through humility, proper counsel, and authoritative tradition—especially after the moral trauma of war.
Vaiśampāyana narrates that Yudhiṣṭhira, with his brothers and accompanied by ṛṣis and priests, goes to Bhīṣma who lies on the arrow-bed, and then begins to speak to him—introducing the forthcoming discourse of Anuśāsana (instruction) delivered by Bhīṣma.