Shloka 4
जनमेजयने पूछा--विप्रवर! कुरुकुलके धुरन्धर वीर भीष्मजी जब वीरोंके सोनेयोग्य बाणशय्यापर सो गये और पाण्डवलोग उनकी सेवामें उपस्थित रहने लगे, तब मेरे पूर्व पितामह महाज्ञानी राजा युधिष्ठिरने उनके मुखसे धर्मोंका उपदेश सुनकर अपने समस्त संशयोंका समाधान जान लेनेके पश्चात् दानकी विधि श्रवण करके धर्म और अर्थविषयक सारे संदेह दूर हो जानेपर जो और कोई कार्य किया हो, उसे मुझे बतानेकी कृपा करें ।। १ रे ।। वैशम्पायन उवाच अभून्मुहूर्त स्तिमितं सर्व तद्राजमण्डलम् । तृष्णीभूते ततस्तस्मिन् पटे चित्रमिवार्पितम्,वैशम्पायनजीने कहा--जनमेजय! सब धर्मोका उपदेश करनेके पश्चात् जब भीष्मजी चुप हो गये, तब दो घड़ीतक सारा राजमण्डल पटपर अंकित किये हुए चित्रके समान स्तब्ध-सा हो गया
Vaiśampāyana uvāca: abhūn muhūrta-stimitaṁ sarvaṁ tad rāja-maṇḍalam | tṛṣṇī-bhūte tatas tasmin paṭe citram ivārpitam ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ധർമ്മോപദേശം സമാപിപ്പിച്ച് ഭീഷ്മൻ മൗനമായപ്പോൾ, കുറച്ചുനേരം മുഴുവൻ രാജസഭയും നിശ്ചലമായി നിന്നു— വസ്ത്രത്തിൽ വരച്ച ചിത്രത്തെപ്പോലെ, നിശ്ശബ്ദവും സ്ഥിരവുമായിട്ട്.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical and spiritual gravity of dharma-instruction: after profound teaching, silence and stillness arise naturally, signaling reverence, contemplation, and the court’s recognition that dharma is not merely heard but inwardly assimilated.
After Bhīṣma finishes speaking and becomes silent, the entire royal gathering remains motionless for a time—likened to a painted image on cloth—showing collective awe and reflective pause before the next action in the dialogue.