Shloka 48
नृगो ययातिर्नहुषो यदुः पूरुश्च॒ वीर्यवान्
bhīṣma uvāca | nṛgo yayātir nahuṣo yaduḥ pūruś ca vīryavān | atha rājaṛṣīṇāṃ nāmāni śṛṇu—rājā nṛgaḥ, yayātiḥ, nahuṣaḥ, yaduḥ, vīryavān pūruḥ, dhundhumāraḥ, dilīpaḥ, pratāpī sagaraḥ, kṛśāśvaḥ, yauvanāśvaḥ, citrāśvaḥ, satyavān, duṣyantaḥ, mahāyaśas cakravartī rājā bharataḥ, pavanaḥ, janakaḥ, rājā dṛṣṭarathaḥ, naraśreṣṭhaḥ raghuḥ, rājā daśarathaḥ, rākṣasahantā vīravaraḥ śrīrāmaḥ, śaśabinduḥ, bhagīrathaḥ, hariścandraḥ, maruttaḥ, rājā dṛḍharathaḥ, mahodaryaḥ, alarkaḥ, narādhipa ailāḥ (purūravāḥ), naraśreṣṭhaḥ karandhamaḥ, rājā kadhmoraḥ, dakṣaḥ, ambarīṣaḥ, kukuraḥ, mahāyaśā raivataḥ, kuruḥ, saṃvaraṇaḥ, satyaparākramaḥ māndhātā, rājaṛṣiḥ mucukundaḥ, gaṅgā-sevitaḥ rājā jahnuḥ, ādirājaḥ venanandanaḥ pṛthuḥ, sarvapriyakaras mitrabhānuḥ, rājā trasahasyuḥ, rājaṛṣiśreṣṭhaḥ śvetaḥ, prasiddhaḥ rājā mahābhiṣaḥ, rājā nimiḥ, aṣṭakaḥ, āyuḥ, rājaṛṣiḥ kṣupaḥ, rājā kakṣeyuḥ, pratardanaḥ, divodāsaḥ, kosalanareśaḥ sudāsaḥ, purūravāḥ, rājaṛṣiḥ nalaḥ, prajāpatiḥ manuḥ, havidhraḥ, pṛṣadhraḥ, pratīpaḥ, śāntanuḥ, ajaḥ, prācīnabarhiḥ, mahāyaśā ikṣvākuḥ, rājā anaraṇyaḥ, jānujaṅghaḥ, rājaṛṣiḥ kakṣasenaḥ, tathā ca anye ye purāṇeṣu bahuśo varṇitāḥ | ete sarve puṇyātmānaḥ rājānaḥ smaraṇīyāḥ | yaḥ kaścid manuṣyaḥ pratidinaṃ prātaḥ utthāya snātvā śuciḥ prātaḥkāle sāyaṃkāle ca etān nāmāni paṭhati, sa dharmaphalasya bhāgī bhavati |
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ഇപ്പോൾ രാജർഷിമാരുടെ നാമങ്ങൾ കേൾക്കുക—രാജാ നൃഗൻ, യയാതി, നഹുഷൻ, യദു, പരാക്രമശാലിയായ പൂരു; ധുന്ധുമാരനും ദിലീപനും; പ്രതാപവാൻ സഗരൻ; കൃശാശ്വൻ, യൗവനാശ്വൻ, ചിത്രാശ്വൻ, സത്യവാൻ; ദുഷ്യന്തനും മഹായശസ്സുള്ള ചക്രവർത്തി ഭരതനും; പവനൻ, ജനകൻ, രാജാ ദൃഷ്ടരഥൻ; നരശ്രേഷ്ഠൻ രഘു, രാജാ ദശരഥൻ; രാക്ഷസഹന്താവായ വീരവർ ശ്രീരാമൻ; ശശബിന്ദു, ഭഗീരഥൻ; ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ, മരുത്തൻ, രാജാ ദൃഢരഥൻ, മഹോദര്യൻ, അലർക്കൻ; ഐലൻ (പുരൂരവസ്); നരശ്രേഷ്ഠൻ കരന്ധമൻ; രാജാ കധ്മോറൻ; ദക്ഷൻ, അംബരീഷൻ, കുകുരൻ; മഹായശസ്സുള്ള റൈവതൻ; കുരു, സംവരണൻ; സത്യപരാക്രമൻ മാംധാതാ; രാജർഷി മുചുകുന്ദൻ; ഗംഗാദേവി സേവിക്കുന്ന ജഹ്നു; ആദിരാജാവായ വേനനന്ദന പൃഥു; എല്ലാവർക്കും പ്രിയൻ മിത്രഭാനു; രാജാ ത്രസഹസ്യു; രാജർഷിശ്രേഷ്ഠൻ ശ്വേതൻ; പ്രസിദ്ധൻ മഹാഭിഷൻ; രാജാ നിമി; അഷ്ടകൻ, ആയു; രാജർഷി ക്ഷുപൻ; രാജാ കക്ഷേയു; പ്രതർദനൻ; ദിവോദാസൻ; കോസലനാഥൻ സുദാസൻ; രാജർഷി നലൻ; പ്രജാപതി മനു; ഹവിദ്ധ്രൻ, പൃഷധ്രൻ; പ്രതീപൻ, ശാന്തനു; അജൻ, പ്രാചീനബർഹി; മഹായശസ്സുള്ള ഇക്ഷ്വാകു; രാജാ അനരണ്യൻ; ജാനുജംഘൻ; രാജർഷി കക്ഷസേനൻ—ഇവരോടൊപ്പം പുരാണങ്ങളിൽ പുനഃപുനഃ പുകഴ്ത്തപ്പെട്ട മറ്റുള്ളവരും. ഈ പുണ്യാത്മ രാജാക്കന്മാർ എല്ലാവരും സ്മരണീയരാണ്. ഏതു മനുഷ്യൻ ദിനംപ്രതി പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് സ്നാനാദികളാൽ ശുദ്ധനായി പ്രാതഃകാലത്തും സായങ്കാലത്തും ഈ നാമങ്ങൾ പാരായണം ചെയ്യുമോ, അവൻ ധർമ്മഫലത്തിൽ പങ്കാളിയാകും.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Remembering and reciting the names of exemplary kings—figures associated with righteous rule and merit—functions as a dharmic practice. When done with daily purity (after bathing) at morning and evening, it is said to make one a participant in the fruits of dharma, emphasizing moral memory, reverence for righteous exemplars, and disciplined routine.
Bhishma, instructing on dharma in the Anushasana Parva, enumerates a long roll of celebrated royal sages and renowned kings known from Itihasa and Purana traditions. He concludes with a phalaśruti-style statement: regular recitation of these names by a purified person yields religious merit.