Shloka 83
वृषण: शड्करो नित्यं वर्चस्वी धूमकेतन: । नीलस्तथाडूलुब्धश्न शोभनो निरवग्रह:,४३९ वृषण:--कर्मफलकी वर्षा करनेवाले धर्मस्वरूप, ४४० शड्कर:-- कल्याणकारी, ४४१ नित्यं वर्चस्वी--सदा तेजसे जगमगाते रहनेवाले, ४४२ धूमकेतन:-- अग्निस्वरूप, ४४३ नीलः-ऋश्यामवर्ण श्रीहरि, ४४४ अड्लुब्ध:--अपने श्रीअड़के सौन्दर्यपर स्वयं ही लुभाये रहनेवाले, ४४५ शोभन:--शोभाशाली, ४४६ निरवग्रह:-- प्रतिबन्धरहित
vṛṣaṇaḥ śaṅkaro nityaṃ varcasvī dhūmaketanaḥ | nīlas tathā ’lubdhaś ca śobhano niravagrahaḥ ||
വായുദേവൻ പറഞ്ഞു— അവൻ വൃഷണൻ— ധർമ്മസ്വരൂപൻ, കർമ്മഫലങ്ങളെ മഴപോലെ വർഷിപ്പിക്കുന്നവൻ; അവൻ ശങ്കരൻ— നിത്യകല്യാണകാരി. അവൻ എപ്പോഴും തേജസ്സോടെ ദീപ്തൻ; ധൂമകേതനൻ— അഗ്നിസ്വരൂപൻ. അവൻ നീലൻ— ശ്യാമവർണ്ണൻ; അലുബ്ധൻ— സ്വയംതൃപ്തൻ, വിഷയലോഭരഹിതൻ; ശോഭനൻ— ദീപ്തിമാൻ; നിരവഗ്രഹൻ— എല്ലാത്തരം തടസ്സങ്ങളുമില്ലാത്തവൻ.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches reverence for the divine as the moral governor of the world: the Lord is portrayed as the giver of karmic results (dharma-rain), inherently auspicious, radiant, self-sufficient (free from greed), and ultimately unobstructed—suggesting that ethical order and spiritual refuge rest in a flawless, independent divine principle.
Vāyu-deva is speaking a stuti (hymn of praise), listing honorific names that describe the deity’s qualities—beneficence, radiance, fiery power, dark hue, freedom from temptation, beauty, and unimpeded sovereignty—thereby framing the deity as worthy of devotion and trust.