Shloka 61
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
सर्वतूर्यनिनादी च सर्वातोद्यपरिग्रह: । व्यालरूपो गुहावासी गुहो माली तरड्रवित्,२५७ सर्वतूर्यनिनादी--सब प्रकारके बाजे बजानेवाले, २५८ सर्वातोद्यपरिग्रह:-- सम्पूर्ण वाद्योंका संग्रह करनेवाले, २५९ व्यालरूप:--शेषनागस्वरूप, २६० गुहावासी-- सबकी हृदयगुफामें निवास करनेवाले, २६१ गुहः--कार्तिकेयस्वरूप, २६२ माली-- मालाधारी, २६३ तरज्भवित्--क्षुधा-पिपासा आदि छहों ऊर्मियोंके ज्ञाता साक्षी
sarvatūryaninādī ca sarvātodyaparigrahaḥ | vyālarūpo guhāvāsī guho mālī taraḍravit ||
വായുദേവൻ പറഞ്ഞു— അവൻ എല്ലാ തരത്തിലുള്ള തൂര്യനാദങ്ങളാൽ മുഴങ്ങുന്നവൻ; എല്ലാ വാദ്യങ്ങളുടെയും സമഗ്രതയെ തന്റെ ഉള്ളിൽ ധരിക്കുന്നവൻ. മഹാവ്യാളരൂപത്തിൽ (ശേഷനാഗരൂപത്തിൽ) പ്രത്യക്ഷനായാലും, ഹൃദയഗുഹയിൽ ഗൂഢമായി വസിക്കുന്നവൻ. അവൻ തന്നെയാണ് ഗുഹ—സ്കന്ദൻ—മാലാധാരി; ക്ഷുധ, തൃഷ്ണ മുതലായ ദേഹധർമ്മ-തരംഗങ്ങളുടെ ജ്ഞാത-സാക്ഷി.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse strings together divine epithets to point to a single reality that pervades outer ritual splendor (music, instruments) and inner spiritual life (dwelling in the heart-cave). Ethically, it emphasizes cultivating awareness of the inner witness who knows the recurring pressures of embodied existence (the ‘waves’ like hunger and thirst), encouraging steadiness and self-mastery rather than being driven by them.
Vāyudeva is speaking and describing the deity through a litany of attributes: cosmic sound and completeness (all instruments), mysterious hidden indwelling (heart-cave), and specific divine identification (Guha/Skanda). The description blends mythic forms (serpent-form, Skanda) with contemplative language (inner abode, witnessing the bodily urges).