Shloka 115
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
धृतिमान् मतिमान् दक्ष: सत्कृतश्च युगाधिप: । गोपालियगगोपतिग्रामो गोचर्मवसनो हरि:,७०३ धृतिमान्--धथैर्यशशाली, ७०४ मतिमान्--बुद्धिमान्ु, ७०५ दक्ष:--चतुर, ७०६ सत्कृत:--सबके द्वारा सम्मानित, ७०७ युगाधिप:--युगके स्वामी, ७०८ गोपालि:-- इन्द्रियोंके पालक, ७०९ गोपति:--गौओंके स्वामी, ७३० ग्राम:--समूहरूप, ७११३ गोचर्मवसन:--गोचर्ममय वस्त्र धारण करनेवाले, ७३२ हरिः--भक्तोंका दुःख हर लेनेवाले
dhṛtimān matimān dakṣaḥ satkṛtaś ca yugādhipaḥ | gopālī gopatigrāmo gocarmavasano hariḥ ||
വായുദേവൻ പറഞ്ഞു— അദ്ദേഹം ധൃതിമാൻ, മതിമാൻ, ദക്ഷൻ, സകലരും ആദരിക്കുന്നവൻ—യുഗാധിപൻ. അദ്ദേഹം ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ പാലകൻ, ഗോപതി, സമൂഹങ്ങളുടെ അധിപൻ; ഗോചർമവസ്ത്രം ധരിച്ച അദ്ദേഹം ഹരി—ഭക്തരുടെ ദുഃഖം ഹരിക്കുന്നവൻ.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches an ethical ideal of divinity expressed through virtues: steadiness (dhṛti), intelligence (mati), competence (dakṣatā), and being worthy of honor (satkṛti). It also links true lordship with protection—of senses (self-mastery) and of dependents (cattle/communities)—and portrays the deity as one who alleviates devotees’ suffering (Hari).
Vāyu-deva is speaking in praise, listing epithets and attributes of the revered deity (Hari). The speech functions like a stotra-style identification: describing the divine figure through moral qualities, protective roles, and distinctive ascetic/ritual imagery (wearing cowhide).