Shloka 49
स्वाध्याये भोजने चैव दक्षिणं पाणिमुद्धरेत् | यच्छेद्वाड्मनसी नित्यमिन्द्रियाणि तथैव च,स्वाध्याय और भोजनके समय दाहिना हाथ उठाना चाहिये तथा मन, वाणी और इन्द्रियोंको सदा अपने अधीन रखना चहिये
svādhyāye bhojane caiva dakṣiṇaṃ pāṇim uddharet | yacched vāk-manasī nityam indriyāṇi tathaiva ca ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു— സ്വാധ്യായത്തിന്റെയും ഭോജനത്തിന്റെയും സമയത്ത് വലങ്കൈ യഥാവിധി ഉപയോഗിക്കണം. കൂടാതെ വാക്കിനെയും മനസ്സിനെയും നിത്യവും നിയന്ത്രിക്കണം; ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും അതുപോലെ വശത്തിൽ വെക്കണം.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Maintain disciplined conduct: observe respectful propriety during sacred study and meals, and practice continual restraint over speech, mind, and the senses—key foundations of dharmic life.
In the Anuśāsana Parva’s instruction section, Bhīṣma continues giving Yudhiṣṭhira practical rules of right conduct (sadācāra), focusing here on everyday disciplines that support inner self-mastery.