Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

आत्मनोडर्ध तु तस्याग्नि: सोमो<र्ध पुनरुच्यते । ब्रह्मचर्य चरत्येका शिवा चास्य तनुस्तथा,महादेवजीके आधे शरीरको अग्नि और आधेको सोम कहते हैं। उनकी शिवमूर्ति ब्रह्मचर्यका पालन करती है और जो अत्यन्त घोर मूर्ति है, वह जगत्‌का संहार करती है। उनमें महत्त्व और ईश्वरत्व होनेके कारण वे “महेश्वर” कहलाते हैं

ātmano 'rdhaṃ tu tasyāgniḥ somo 'rdhaḥ punar ucyate | brahmacaryaṃ caraty ekā śivā cāsya tanus tathā ||

വായു പറഞ്ഞു—അവന്റെ ദേഹത്തിന്റെ പകുതി അഗ്നിയും മറ്റെ പകുതി സോമവും എന്നു വീണ്ടും പ്രസ്താവിക്കുന്നു. അവന്റെ ഒരു തനു ശിവരൂപമായി ബ്രഹ്മചര്യം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു.

आत्मनःof (his) self/body
आत्मनः:
Sambandha
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Genitive, Singular
अर्धम्half
अर्धम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्ध
FormNeuter, Accusative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
तस्यof him/of that (one)
तस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
अग्निःAgni (fire)
अग्निः:
Karta
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Nominative, Singular
सोमःSoma (moon/nectar)
सोमः:
Karta
TypeNoun
Rootसोम
FormMasculine, Nominative, Singular
अर्धम्half
अर्धम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्ध
FormNeuter, Accusative, Singular
पुनःagain/further
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
उच्यतेis said/is called
उच्यते:
TypeVerb
Rootवच्
FormPresent, Passive, Third, Singular
ब्रह्मचर्यम्celibacy/continence
ब्रह्मचर्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootब्रह्मचर्य
FormNeuter, Accusative, Singular
चरतिpractises/observes
चरति:
TypeVerb
Rootचर्
FormPresent, Parasmaipada, Third, Singular
एकाone (female)/alone
एका:
Karta
TypeAdjective
Rootएक
FormFeminine, Nominative, Singular
शिवाŚivā (Pārvatī/auspicious goddess-form)
शिवा:
Karta
TypeNoun
Rootशिवा
FormFeminine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अस्यof him/of this (one)
अस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
तनुःbody/form
तनुः:
Karta
TypeNoun
Rootतनु
FormFeminine, Nominative, Singular
तथाthus/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा

वायुदेव उवाच

V
Vāyu (Vāyudeva)
A
Agni
S
Soma
Ś
Śiva (as a form/embodiment)