Shloka 103
Devanagari script
कुपिते सुखमेधन्ते तस्मिन्नपि गुहागता: । पिनाकधारी रुद्र कुपित होकर जिन्हें भयंकररूपसे देख लें, उनके भी हृदयके टुकड़े- टुकड़े हो जायँ। संसारमें भगवान् शंकरके कुपित हो जानेपर देवता, असुर, गन्धर्व और नाग यदि भागकर गुफामें छिप जायूँ तो भी सुखसे नहीं रह सकते
Translation
പിനാകധാരിയായ രുദ്രൻ ക്രുദ്ധനായാൽ, അവന്റെ ഭയങ്കര ദൃഷ്ടി ആരുടെ മേൽ പതിയുന്നുവോ അവരുടെ ഹൃദയങ്ങളും ചിതറിപ്പോകും. ലോകത്തിൽ ഭഗവാൻ ശങ്കരൻ കോപിച്ചാൽ ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, നാഗന്മാർ ഓടി ഗുഹകളിൽ ഒളിച്ചാലും സുഖമായി കഴിയാൻ കഴിയില്ല।
Word by Word
कुपितेwhen (he is) enraged
कुपिते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootकुपित (√कुप् + क्त)
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
सुखम्happiness; comfort
सुखम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुख
FormNeuter, Accusative, Singular
एधन्तेthey thrive / they prosper / they live at ease
एधन्ते:
TypeVerb
Root√एध्
FormPresent, Third, Plural, Ātmanepada
तस्मिन्in him / in that (situation)
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
अपिeven; also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
गुहा-गताःgone into a cave; hidden in a cave
गुहा-गताः:
Karta
TypeAdjective
Rootगुहागत
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
वायुदेव उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes