Shloka 54
अपूजयं च मनसा रौक्मिणेय सदा द्विजान् | रुक्मिणीनन्दन! वे सारी वस्तुएँ नूतन और सुदृढ़ रूपमें उपलब्ध हैं, यह देखकर मुझे बड़ा आश्चर्य हुआ और मैंने मन-ही-मन द्विजोंकी सदा ही पूजा की ।।
apūjayaṃ ca manasā raukmiṇeya sadā dvijān | rukmiṇīnandana! ye sarvā vastūni nūtana-sudṛḍha-rūpeṇa upalabdhāni, iti dṛṣṭvā mama mahad āścaryaṃ jātaṃ, mayā ca mana eva dvijān sadā pūjitāḥ || ity ahaṃ raukmiṇeyasya pṛcchato bharatarṣabha ||
വായു പറഞ്ഞു—ഹേ രുക്മിണീനന്ദന റൗക്മിണേയ! ഞാൻ മനസ്സിൽ എപ്പോഴും ദ്വിജന്മാരെ ആരാധിച്ചു. എല്ലാം വസ്തുക്കളും പുതുതായി നിർമ്മിച്ചതുപോലെയും ദൃഢമായി അക്ഷതമായും ലഭ്യമാണെന്ന് കണ്ടപ്പോൾ എനിക്ക് മഹത്തായ അത്ഭുതം തോന്നി; അപ്പോൾ ഞാൻ അന്തരത്തിൽ ദ്വിജന്മാർക്ക് നിരന്തരം നമസ്കാരം അർപ്പിച്ചു. ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, റൗക്മിണേയൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ ഞാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse highlights inward reverence (manasā pūjā) toward the dvijas/Brahmins as a dharmic attitude: gratitude and respect are not merely external rituals but can be sincerely maintained in the mind, especially upon witnessing order, abundance, and well-maintained provisions.
Vāyu addresses Kṛṣṇa (Raukmiṇeya, son of Rukmiṇī), describing his astonishment at finding all items available in a fresh and sturdy condition; moved by this auspicious sight, he honors the Brahmins mentally. The closing line frames this as part of Vāyu’s reply while being questioned, addressed to “Bharatarṣabha.”