Shloka 26
अथेन्द्रस्य महाघोरं सोडसृजच्छत्रुमेव हि
atha indrasya mahāghoraṃ so 'sṛjac chatrum eva hi | agnāv āhutim ādhāya munir indrasya vai ripum || tasya nāma mada iti | sa mukham prasārya tiṣṭhaty āsīt | tasya adhoṣṭhaḥ pṛthivyāṃ saṃspṛṣṭaḥ, ūrdhvoṣṭha ākāśaṃ spṛśati | tasya mukhe sahasraṃ dantāḥ, te ca śata-śata-yojanocchritāḥ | tasya dāḍhā bhīṣaṇā dve-dve-śata-yojanāyāmāḥ | atha devaḥ sendrāḥ sarve tasya jihvā-mūle samāpatanta, yathā mahāsāgare bahavo matsyāḥ timi-nāmnaḥ mahāmatsyasya mukhe patanti ||
അപ്പോൾ ആ മഹാമുനി അഗ്നിയിൽ ആഹുതി അർപ്പിച്ച് ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി അത്യന്തം ഭയങ്കരമായൊരു ശത്രുവിനെ സൃഷ്ടിച്ചു—‘മദ’ എന്ന പേരിൽ (മദം/അഹങ്കാരം). അവൻ വായ് പിളർത്തി നിന്നു; താഴത്തെ അധരം ഭൂമിയെ തൊട്ടു, മേലത്തെ അധരം ആകാശത്തെ തൊട്ടു. അവന്റെ വായിൽ ആയിരം പല്ലുകൾ—ഓരോന്നും നൂറ് യോജന ഉയരം; ഭീകരമായ ദംഷ്ട്രകൾ രണ്ടുനൂറ് യോജന നീളം. അന്നേരം ഇന്ദ്രനോടുകൂടി എല്ലാ ദേവന്മാരും അവന്റെ നാവിന്റെ വേരിൽ കുടുങ്ങിപ്പോയി—മഹാസമുദ്രത്തിൽ അനേകം മത്സ്യങ്ങൾ ‘തിമി’ എന്ന മഹാമത്സ്യത്തിന്റെ വായിൽ വീഴുന്നതുപോലെ।
च्यवन उवाच
Educational Q&A
The verse dramatizes mada—intoxication and pride—as a devouring force that can overwhelm even the gods. Ethical strength requires humility and self-restraint; otherwise power itself becomes the cause of downfall.
Cyavana performs a fire-offering and manifests a terrifying being named Mada as Indra’s enemy. Mada’s colossal mouth and teeth are described, and the gods with Indra are shown as being driven into its tongue-root, like fish swallowed by the great sea-creature Timi.