Shloka 14
फलभक्षेण राजर्षे पश्य कर्मात्रिणा कृतम् । तस्यापि विस्तरेणोक्तं कर्मात्रे: सुमहात्मन: । ब्रवीम्यहं ब्रूहि वा त्वमत्रित: क्षत्रियं वरम्,अत्रि मुनि गायत्रीका जप करनेवाले, मृगचर्मधारी, फलाहारी, अग्निहोत्री और उत्तम तेजसे युक्त ब्राह्मण हैं। उन्होंने जो सामर्थ्य दिखलाया, जैसा महान् कर्म किया, उसपर दृष्टिपात करो। मैंने उन उत्तम महात्मा अत्रिका भी कर्म विस्तारपूर्वक बताया है। मैं कहता हूँ ब्राह्मण श्रेष्ठ है। तुम बताओ अत्रिसे श्रेष्ठ कौन क्षत्रिय है?
phalabhakṣeṇa rājarṣe paśya karmātriṇā kṛtam | tasyāpi vistareṇoktaṁ karmātreḥ sumahātmanaḥ | bravīmyahaṁ brūhi vā tvam atritaḥ kṣatriyaṁ varam ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു— ഹേ രാജർഷേ! ഫലാഹാരത്തിൽ ജീവിച്ചിട്ടും അത്രി ചെയ്ത കര്മ്മം നോക്കുക. ആ സുമഹാത്മാവ് അത്രിയുടെ കര്മ്മം ഞാൻ വിശദമായി പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ഞാൻ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു—ബ്രാഹ്മണനാണ് ശ്രേഷ്ഠൻ; ഇനി നീ പറയുക, അത്രിയേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠനായ ഏത് ക്ഷത്രിയൻ?
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma highlights the moral and spiritual authority gained through tapas (austerity) and disciplined living, using Atri as an exemplar, and argues that such brahminical ascetic power can surpass kṣatriya power rooted in arms and rule.
In a discussion on dharma and relative excellence of social roles, Bhīṣma points to Atri’s extraordinary deeds achieved through fruit-based ascetic practice and challenges the listener to name any kṣatriya who exceeds Atri’s greatness.