Shloka 47
अध्याय १६ — शङ्कर-उमा-वरदानम् तथा तण्डि-स्तुतिः (Śaṅkara–Umā Boon-Granting and Taṇḍi’s Hymn)
ऋग्भिर्यमनुशासन्ति तत्त्वे कर्मणि बहवृचा:,ऋग्वेदके विद्वान तात्चिक यज्ञकर्ममें ऋग्वेदके मन्त्रोंद्वारा जिनकी महिमाका गान करते हैं, यजुर्वेदके ज्ञाता द्विज यज्ञमें यजुर्मन्त्रोंद्वारा दक्षिणाग्नि, गार्हपत्य और आहवनीय--इन त्रिविध रूपोंसे जाननेयोग्य जिन महादेवजीके उद्देश्यसे आहुति देते हैं तथा शुद्ध बुद्धिसे युक्त सामवेदके गानेवाले विद्वान् साममन्त्रोंद्वारा जिनकी स्तुति गाते हैं, अथर्ववेदी ब्राह्मण ऋत, सत्य एवं परब्रह्मगामसे जिनकी स्तुति करते हैं, जो यज्ञके परम कारण हैं, वे ही ये परमेश्वर समस्त यज्ञोंके परमपति माने गये हैं
ṛgbhir yam anuśāsanti tattve karmaṇi bahvṛcāḥ | yajurvedake vidvān tātchika yajñakarmameṃ ṛgvedake mantroṃdvārā jinkī mahimākā gān karate haiṃ, yajurvedake jñātā dvija yajñameṃ yajurmantroṃdvārā dakṣiṇāgni, gārhapatya aura āhavanīya—ina trividh rūpoṃ se jānane-yogya jin mahādevajīke uddheśyase āhuti dete haiṃ tathā śuddha buddhise yukta sāmavedake gānevāle vidvān sāma-mantroṃdvārā jinkī stuti gāte haiṃ, atharvavedī brāhmaṇa ṛta, satya evaṃ parabrahma-gāmase jinkī stuti karate haiṃ, jo yajñake parama kāraṇa haiṃ, ve hī ye parameśvara samasta yajñoṃke paramapati māne gaye haiṃ
വായു പറഞ്ഞു—ഋഗ്വേദത്തിലെ ബഹ്വൃച പണ്ഡിതർ തത്ത്വത്തിലും കർമത്തിലും ഋക്മന്ത്രങ്ങളാൽ അവനെ ഉപദേശിക്കുകയും സ്തുതിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. യജുര്വേദജ്ഞരായ ദ്വിജർ യജ്ഞത്തിൽ യജുസ്സൂത്രങ്ങളാൽ അവനേയ്ക്ക് ആഹുതികൾ അർപ്പിച്ച്, അവനെയേ ദക്ഷിണാഗ്നി, ഗാർഹപത്യ, ആഹവനീയ—എന്ന ത്രിവിധ പവിത്ര അഗ്നികളായി അറിയുന്നു. ശുദ്ധബുദ്ധിയുള്ള സാമഗായകർ സാമസ്വരങ്ങളാൽ അവന്റെ മഹിമ പാടുന്നു. അഥർവവേദി ബ്രാഹ്മണർ ഋതം, സത്യം, പരബ്രഹ്മഗാമി മാർഗം എന്നിവയിലൂടെ അവനെ സ്തുതിക്കുന്നു. യജ്ഞത്തിന്റെ പരമ കാരണമവൻ ആകയാൽ, എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളുടെയും പരമാധിപതിയും സ്വാമിയും അവൻ തന്നെയെന്ന് അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
All Vedic paths—hymn (Ṛg), formula (Yajus), chant (Sāman), and Atharvan praise grounded in Ṛta and Satya—converge on one supreme divine reality identified here with Mahādeva/Parameśvara, who is presented as the ultimate cause and lord of every sacrifice.
Vāyu is describing how different Vedic specialists worship and praise the same supreme deity through their respective liturgical modes, emphasizing the unity of sacrificial worship and establishing Mahādeva as the presiding lord of all yajñas.