Shloka 31
अध्याय १६ — शङ्कर-उमा-वरदानम् तथा तण्डि-स्तुतिः (Śaṅkara–Umā Boon-Granting and Taṇḍi’s Hymn)
देहकृद् देहभद् देही देहभुगदेहिनां गति: । प्राणकृत् प्राणभृत् प्राणी प्राणद: प्राणिनां गति:,आप शरीरके निर्माता और शरीरधारी हैं, इसीलिये देही कहलाते हैं। देहके भोक्ता और देहधारियोंकी परम गति हैं। आप ही प्राणोंके उत्पादक, प्राणधारी, प्राणी, प्राणदाता तथा प्राणियोंकी गति हैं
dehakṛd dehabhṛd dehī dehabhug dehināṃ gatiḥ | prāṇakṛd prāṇabhṛt prāṇī prāṇadaḥ prāṇināṃ gatiḥ ||
നിങ്ങൾ ദേഹത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവും ദേഹത്തെ ധരിക്കുന്നവനും—അതുകൊണ്ട് ദേഹി; ദേഹത്തിന്റെ ഭോക്താവും ദേഹധാരികളുടെ പരമഗതിയും ആകുന്നു. നിങ്ങൾ തന്നെ പ്രാണത്തിന്റെ കർത്താവ്, പ്രാണധാരകൻ, പ്രാണിസ്വരൂപൻ, പ്രാണദാതാവ്, സർവ്വപ്രാണികളുടെ ഗതി.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse identifies the supreme principle as the source, sustainer, and goal of embodied existence: it fashions and upholds the body, animates it through prāṇa, enables experience, and ultimately serves as the highest refuge (gati) for all beings.
Vāyu-deva is offering a hymn of praise, describing the addressed deity/principle in comprehensive terms—body, life-breath, living beings, and their final destination—thereby affirming divine immanence (within life) and transcendence (as the ultimate goal).