Shloka 17
द्रष्टव्यं नैतदेवं हि कथं जायेदजो हि सः । स्मृतमाकाशमण्डं तु तस्माज्जात: पितामह:,परंतु ऐसा नहीं समझना चाहिये; क्योंकि जो अजन्मा है, वह जन्म कैसे ले सकता है? फिर भी जो उन्हें अण्डज कहा जाता है, उसका अभिप्राय यों समझना चाहिये। महाकाश ही यहाँ 'अण्ड' है, उससे पितामह प्रकट हुए हैं (इसलिये वे 'अण्डज' हैं)
draṣṭavyaṃ naitadevaṃ hi kathaṃ jāyed ajo hi saḥ | smṛtam ākāśamaṇḍaṃ tu tasmāj jātaḥ pitāmahaḥ ||
എന്നാൽ ഇതിനെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ അങ്ങനെ ഗ്രഹിക്കരുത്; ജന്മമില്ലാത്തവൻ എങ്ങനെ ജനിക്കും? ഇവിടെ ‘അണ്ഡം’ എന്നു പറയുന്നത് മഹാകാശത്തെയാണ്; അതിൽ നിന്നാണ് പിതാമഹൻ പ്രകടനായത്—ആ അർത്ഥത്തിലേ അവൻ ‘അണ്ഡജൻ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches careful interpretation of traditional epithets: an “unborn” principle cannot literally be said to be born; terms like ‘egg-born’ are to be understood figuratively, pointing to manifestation from the cosmic expanse (ākāśa) rather than biological birth.
Arjuna clarifies a cosmological description about Pitāmaha (Brahmā), rejecting a literal reading and explaining that the ‘egg’ (aṇḍa) is intended as the vast space itself, from which Brahmā is said to appear.