Shloka 10
Pratyakṣa–Āgama–Ācāra: Doubt, Proof, and the Practice of Dharma (प्रत्यक्ष–आगम–आचारविचारः)
वीरासनरतैर्नित्यं स्थण्डिले शयनं तथा । शीततोयाग्नियोगश्न चर्तव्यो धर्मबुद्धिभि:,सदा वीरासनसे बैठना और वेदी या चबूतरेपर सोना चाहिये। धर्ममें बुद्धि रखनेवाले वानस्थ मुनियोंकों शीततोयाग्नियोगका आचरण करना चाहिये अर्थात् उन्हें सर्दीकी मौसममें रातको जलके भीतर बैठना या खड़े रहना, बरसातमें खुले मैदानमें सोना और ग्रीष्म-ऋतुमें पंचाग्निका सेवन करना चाहिये
vīrāsanaratair nityaṃ sthaṇḍile śayanaṃ tathā | śītato-yāgni-yogaś ca kartavyo dharmabuddhibhiḥ ||
മഹാദേവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അവൻ എപ്പോഴും വീരാസനത്തിൽ നിരതനായി, വെറും നിലത്താണ് ശയിക്കേണ്ടത്. ധർമ്മബുദ്ധിയുള്ള വാനപ്രസ്ഥർ ‘ശീത-തോയ്-അഗ്നി-യോഗം’യും ആചരിക്കണം—അത് ശീതകാല രാത്രികളിൽ തണുത്ത വെള്ളത്തിൽ ഇരിക്കുകയോ നിൽക്കുകയോ ചെയ്യുക, മഴക്കാലത്ത് തുറസ്സിൽ ശയിക്കുക, ഗ്രീഷ്മത്തിൽ പഞ്ചാഗ്നി തപസ് സഹിക്കുക എന്നതാണ്.
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse teaches disciplined simplicity and seasonal austerity as a dharmic regimen: steady posture (vīrāsana), sleeping on bare ground, and practicing heat-and-cold endurance according to the seasons, cultivating self-mastery and detachment.
Śrī Mahēśvara is instructing about ascetic/forest-dweller conduct, prescribing concrete bodily disciplines and seasonal observances as part of righteous living and spiritual training.