Previous Verse
Next Verse

Shloka 96

Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)

श्रीभगवान्‌ शिव बोले--शुभे! तुम्हारे इस प्रश्नसे मुझे बड़ी प्रसन्नता हुई है। अब मैं मुनियोंके सर्वोत्तम धर्मका वर्णन करता हूँ, जिसका पालन करके वे अपनी तपस्याके द्वारा परम सिद्धिको प्राप्त होते हैं ।। फेनपानामृषीणां यो धर्मो धर्मविदां सताम्‌ । तन्मे शृणु महाभागे धर्मज्ञे धर्ममादित:

śrīmahēśvara uvāca — śubhe! tava asmin praśne mama mahān prītir utpannā. idānīṁ munīnām uttamaṁ dharmaṁ varṇayiṣyāmi; yasya anuṣṭhānāt te sva-tapasā paramāṁ siddhiṁ prāpnuvanti. phenapānām ṛṣīṇāṁ yo dharmo dharmavidāṁ satām, tan me śṛṇu mahābhāge dharmajñe dharmam āditaḥ.

ശ്രീമഹേശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ശുഭേ! നിന്റെ ഈ ചോദ്യം എനിക്ക് മഹത്തായ സന്തോഷം നൽകി. ഇനി ഞാൻ മുനിമാരുടെ പരമോന്നതധർമ്മം വിവരിക്കുന്നു; അതു അനുഷ്ഠിച്ച് അവർ സ്വന്തം തപസ്സിലൂടെ പരമസിദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു. മഹാഭാഗ്യവതീ, ധർമ്മജ്ഞേ! ഫേനപാനം ചെയ്യുന്ന ഋഷിമാരുടെയും ധർമ്മത്തെ യഥാർത്ഥമായി അറിയുന്ന സജ്ജനങ്ങളുടെയും ആ ധർമ്മം ആദിമുതൽ എന്നിൽ നിന്നു കേൾക്കുക.

फेनपानाम्of the foam-drinkers (ascetics)
फेनपानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootफेनपान (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Plural
ऋषीणाम्of sages
ऋषीणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Plural
यःwhich / who
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मःdharma, duty
धर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मविदाम्of the knowers of dharma
धर्मविदाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधर्मविद् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Plural
सताम्of the good/virtuous
सताम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Plural
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
मेto me / of me
मे:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormGenitive, Singular
शृणुhear (listen)
शृणु:
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
महाभागेO greatly fortunate one
महाभागे:
TypeNoun
Rootमहाभाग (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Vocative, Singular
धर्मज्ञेO knower of dharma
धर्मज्ञे:
TypeAdjective
Rootधर्मज्ञ (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Vocative, Singular
धर्मम्dharma
धर्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
आदितःfrom the beginning / in order
आदितः:
TypeIndeclinable
Rootआदि (प्रातिपदिक)

श्रीमहेश्वर उवाच

Ś
Śrī Maheśvara (Śiva)
ṛṣis (sages)
M
munis (ascetics)