Shloka 50
Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)
यज्ञोपवीतधरणं यज्ञो धर्मक्रियास्तथा | भृत्यानां भरणं धर्म: कृते कर्मण्यमोघता
yajñopavītadharaṇaṃ yajño dharmakriyās tathā | bhṛtyānāṃ bharaṇaṃ dharmaḥ kṛte karmaṇy amoghatā
ശ്രീ മഹേശ്വരൻ പറഞ്ഞു—“യജ്ഞോപവീതം ധരിക്കൽ, യജ്ഞം നടത്തൽ, ധർമ്മക്രിയകൾ അനുഷ്ഠിക്കൽ—ഇവ കർത്തവ്യങ്ങളാണ്; അതുപോലെ ആശ്രിതരുടെയും ഭൃത്യരുടെയും ഭരണംപോഷണവും ധർമ്മം. പിന്നെ, ഏറ്റെടുത്ത കർമ്മം വിധിപ്രകാരം അച്യുതമായി (വ്യർത്ഥമാകാതെ) പൂർത്തിയാക്കുന്നതും ധർമ്മം തന്നേ.”
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
Dharma is not limited to ritual markers like the sacred thread or sacrificial rites; it also includes social and moral obligations—especially sustaining those under one’s care—and the integrity to complete undertaken duties effectively and without failure.
In Anuśāsana Parva’s instruction-focused setting, Śrī Maheśvara articulates a broad definition of dharma, placing ritual observance alongside practical responsibility and emphasizing that righteous action includes dependable follow-through in one’s deeds.