Shloka 42
Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)
भुक्ते परिजने पश्चाद् भोजन धर्म उच्यते । ब्राह्मणस्य गृहस्थस्य श्रोत्रियस्थ विशेषत:
bhukte parijane paścād bhojanaṁ dharma ucyate | brāhmaṇasya gṛhasthasya śrotriyastha viśeṣataḥ ||
ആശ്രിതരും വീട്ടുകാരും ഭക്ഷണം കഴിച്ച ശേഷം മാത്രമേ താൻ ഭക്ഷണം കഴിക്കേണ്ടതുള്ളൂ—ഇതാണ് ധർമ്മമെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നത്. ഇത് ഗൃഹസ്ഥ ബ്രാഹ്മണന്റെ, പ്രത്യേകിച്ച് ശ്രോത്രിയൻ (വേദാധ്യയനസമ്പന്നൻ) എന്ന ബ്രാഹ്മണന്റെ, പ്രധാന കർത്തവ്യമായി ഉപദേശിക്കപ്പെടുന്നു.
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
A householder should prioritize feeding dependents and household members first; only afterward is one’s own meal considered dharmic—especially emphasized for a Brahmin, and even more for a Veda-trained śrotriya.
Maheśvara is instructing on gṛhastha-dharma within the Anuśāsana Parva, defining proper household conduct and the ethical order of eating as a marker of responsibility and restraint.