Shloka 73
Śiva-nāmānukīrtana-prastāvaḥ
Prologue to the praise of Śiva and the Upamanyu testimony
तोषयित्वा शुभान् कामान् प्राप्तवन्तो जनार्दन । जनार्दन! यहाँ सुरश्रेष्ठ महादेवजीको तपस्या, ब्रह्मचर्य, सत्य और इन्द्रिय-संयमद्दारा संतुष्ट करके पहले कितने ही देवता और महर्षि अपने शुभ मनोरथ प्राप्त कर चुके हैं || ७० ५़् 3 तेजसां तपसां चैव निधि: स भगवानिह,हिरण्यकशिपुर्यो5 भूदू दानवो मेरुकम्पन: । तेन सर्वामरैश्वर्य शर्वात् प्राप्तं समार्बुदम् पहले जो मेरुपर्वतको भी कम्पित कर देनेवाला हिरण्यकशिपु नामक दानव हुआ था, उसने भगवान् शंकरसे एक अर्बुद (दस करोड़) वर्षोतकके लिये सम्पूर्ण देवताओंका एऐश्वर्य प्राप्त किया था
vāsudeva uvāca | toṣayitvā śubhān kāmān prāptavanto janārdana | janārdana! iha suraśreṣṭha-mahādevajīṃ tapasā brahmacaryeṇa satyena indriya-saṃyamena ca santoṣya pūrvaṃ bahavo devā maharṣayaś ca sva-śubhāṃś ca manorathān prāptavantaḥ || meru-kampanaḥ hiraṇyakaśipur nāma dānavaḥ pūrvam abhūt | tena śarvāt sarvāmara-aiśvaryaṃ samārbudam (daśa-koṭi-varṣāṇi) prāptam ||
വാസുദേവൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ജനാർദന! ഇവിടെ പൂർവകാലത്ത് ദേവശ്രേഷ്ഠനായ മഹാദേവനെ തപസ്സ്, ബ്രഹ്മചര്യം, സത്യം, ഇന്ദ്രിയസംയമം എന്നിവകൊണ്ട് പ്രസന്നനാക്കി അനേകം ദേവന്മാരും മഹർഷിമാരും തങ്ങളുടെ ശുഭമനോരഥങ്ങൾ പ്രാപിച്ചു. മേരുവിനെയും കുലുക്കാൻ ശേഷിയുള്ള ഹിരണ്യകശിപു എന്ന ദാനവനും ശർവൻ (ശിവൻ) നിന്നു ഒരു അർബുദം—പത്ത് കോടി വർഷം—എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും ഐശ്വര്യം നേടിയിരുന്നു।
वासुदेव उवाच
Educational Q&A
Auspicious aims are achieved by disciplined virtues—tapas (austerity), brahmacarya (regulated celibate conduct), satya (truth), and indriya-saṃyama (sense-restraint). The passage underscores that spiritual power and even extraordinary boons are linked to ethical self-mastery and sustained discipline.
Vāsudeva addresses Janārdana and cites precedents: many gods and sages previously pleased Mahādeva through ascetic virtues and gained their desired ends. As a striking example, he mentions the demon Hiraṇyakaśipu, famed for shaking Meru, who obtained from Śiva the sovereignty of the gods for an immense duration (an arbuda, explained as ten crores of years).