Shloka 293
Umā–Maheśvara-saṃvāda: Varṇa-bhraṃśa, Ācāra (Vṛtta), and Karmic Ascent/Decline
तस्य दोषान् प्रवक्ष्यामि तच्छुणुध्वं समाहिता: । अग्नि बोले--जो दुर्बुद्धि मनुष्य लात उठाकर उससे गौका, महाभाग ब्राह्मणका अथवा प्रज्वलित अग्निका स्पर्श करता है, उसके दोष बता रहा हूँ, सब लोग एकाग्रचित्त होकर सुनो
tasya doṣān pravakṣyāmi tac chṛṇudhvaṃ samāhitāḥ |
ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു—അതിന്റെ ദോഷങ്ങൾ ഞാൻ ഇപ്പോൾ പ്രസ്താവിക്കും; നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഏകാഗ്രചിത്തരായി കേൾക്കുക. ദുർബുദ്ധിയുള്ള മനുഷ്യൻ കാൽ ഉയർത്തി പശുവിനെ, മഹാഭാഗനായ ബ്രാഹ്മണനെ, അല്ലെങ്കിൽ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയെ സ്പർശിച്ചാൽ, അവനുണ്ടാകുന്ന ദോഷങ്ങൾ ഞാൻ പറയുന്നു; എല്ലാവരും സമാഹിതമനസ്സോടെ ശ്രവിക്കൂ.
धर्म उवाच
Educational Q&A
Dharma teaches that certain beings and symbols—especially the cow, the brāhmaṇa, and fire—are to be approached with reverence and self-control; contemptuous physical aggression (even by kicking) is a serious breach of dharma that yields heavy moral fault (doṣa).
Dharma, as the speaker, announces that he will list the specific faults and consequences connected with an act of arrogant disrespect—touching/striking with the foot a cow, a venerable brāhmaṇa, or a blazing fire—and urges the listeners to pay close attention.