Shloka 19
Umā–Maheśvara-saṃvāda: Varṇa-bhraṃśa, Ācāra (Vṛtta), and Karmic Ascent/Decline
Devanagari script
भूतानि चैव सर्वाणि अग्रत: पृष्ठतोडपि वा । उच्छिष्ट वापि चि्छिद्रेषु वर्जयन्ति तपोधना:
Translation
തപോധനർ മുന്നിലൂടെയോ പിന്നിലൂടെയോ വരുന്ന എല്ലാ ഭൂതപ്രാണികളെയും ഒഴിവാക്കി ദൂരെയ്ക്ക് മാറുന്നു. അതുപോലെ ആപത്തുകാലത്തും അവർ ഉച്ഛിഷ്ടവസ്തുവിനെയും രന്ധ്രമുള്ള (അശുദ്ധ) ഇടങ്ങളിലുള്ളതെയും എപ്പോഴും വെടിയുന്നു.
Word by Word
भूतानिbeings/creatures
भूतानि:
Karma
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Accusative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
सर्वाणिall
सर्वाणि:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Accusative, Plural
अग्रतःin front/from the front
अग्रतः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअग्रतः
पृष्ठतःfrom behind/at the back
पृष्ठतः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपृष्ठतः
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
उच्छिष्टम्leftover/impure food
उच्छिष्टम्:
Karma
TypeNoun
Rootउच्छिष्ट
FormNeuter, Accusative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
छिद्रेषुin holes/crevices
छिद्रेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootछिद्र
FormNeuter, Locative, Plural
वर्जयन्तिavoid/shun
वर्जयन्ति:
TypeVerb
Rootवर्ज्
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
तपोधनाःascetics (whose wealth is austerity)
तपोधनाः:
Karta
TypeNoun
Rootतपोधन
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
बलदेव उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes