Shloka 83
Vānaprastha-dharma and Tapas: Śiva–Umā Saṃvāda
Forest-Stage Discipline and Austerity
हृष्टपुष्टमनास्तेषां प्रजा भवति नित्यदा । कुलवंशस्य वृद्धिस्तु पिण्डदस्य फलं भवेत् । श्रद्दधानस्तु यः कुर्यात् पितृणामनृणो भवेत्
hṛṣṭa-puṣṭa-manās teṣāṃ prajā bhavati nityadā | kula-vaṃśasya vṛddhis tu piṇḍa-dasya phalaṃ bhavet | śraddadhānas tu yaḥ kuryāt pitṝṇām anṛṇo bhavet |
ശക്രൻ പറഞ്ഞു—“അവരുടെ ജനങ്ങൾ നിത്യം ഹർഷപുഷ്ടരായി, പ്രസന്നചിത്തരായി ഇരിക്കും. കുലവും വംശപരമ്പരയും വർധിക്കുന്നത് ശ്രാദ്ധഫലം; പിണ്ഡദാനം ചെയ്യുന്നവന് ആ ഫലം എളുപ്പം ലഭിക്കുന്നു. ശ്രദ്ധയോടെ പിതൃകൾക്കായി ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവൻ പിതൃഋണത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു।”
शक्र उवाच
Educational Q&A
Śrāddha and piṇḍadāna, when done with śraddhā (faith and reverence), are presented as dharmic duties that sustain family well-being and lineage continuity, and they discharge one’s pitṛ-ṛṇa—the moral obligation owed to one’s ancestors.
Śakra (Indra) is explaining the fruits of performing ancestral rites: the prosperity and contentment of one’s people, the growth of family and lineage, and the removal of indebtedness to the Pitṛs through faithful performance of śrāddha and piṇḍa offerings.