Shloka 326
Vānaprastha-dharma and Tapas: Śiva–Umā Saṃvāda
Forest-Stage Discipline and Austerity
फल वृत्तिं च मार्ग च यश्चैनं प्रतिपद्यते । यह सब मैं सुनना चाहता हूँ। तीनों पिण्डोंकी जो गति होती है, उसका जो फल, वृत्ति और मार्ग है तथा जो देवता उस पिण्डको पाता है, उन सबपर प्रकाश डालिये
phala-vṛttiṁ ca mārgaṁ ca yaś cainaṁ pratipadyate |
ദേവദൂതൻ പറഞ്ഞു— “ഇതെല്ലാം ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു— മൂന്നു പിണ്ഡങ്ങളുടെ ഗതി എന്ത്, അതിന്റെ ഫലം, പ്രവർത്തനരീതി (വൃത്തിഃ)യും മാർഗവും എന്ത്; കൂടാതെ ആ പിണ്ഡം ആരാണ് പ്രാപിക്കുന്നത്, ഏതു ദേവതയ്ക്കാണ് അതിലെ ഭാഗം— എല്ലാം വ്യക്തമാക്കുക.”
देवदूत उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharmic inquiry: ritual acts should be understood through (1) their phala (ethical/spiritual result), (2) their vṛtti (how they ‘work’—the sustaining principle and proper performance), and (3) their mārga (the correct means/path). It emphasizes informed practice—knowing the intended recipient and consequence—rather than mechanical observance.
A divine messenger is being questioned (or continues a dialogue) about the doctrine surrounding offerings called ‘piṇḍas’ (as clarified by the accompanying Hindi gloss). The speaker asks for an explanation of the fate/gati of the three piṇḍas, the results they yield, the manner in which they operate, the path by which they are properly directed, and which deity is said to receive each.