Shloka 22
"प्रथम पिण्ड किसे देना चाहिये? दूसरा पिण्ड किसे प्राप्त होता तथा तीसरे पिण्डपर किसका अधिकार माना गया है? यह सब कुछ मैं जानना चाहता हूँ” ।।
bhīṣma uvāca | prathamaṁ piṇḍaṁ kise denā cāhiye? dvitīyaḥ piṇḍaḥ kise prāptaḥ bhavati tathā tṛtīya-piṇḍe kasya adhikāraḥ manyate? etat sarvaṁ ahaṁ jñātum icchāmi || śraddadhānena dūtena bhāṣitaṁ dharma-saṁhitam | pūrva-sthāḥ tri-daśāḥ sarve pitaraḥ pūjyāḥ khe-caram, tasya śraddhālu deva-dūtasya evaṁ dharma-yukta-bhāṣaṇe pūrva-diśi sthitāḥ sarve devāḥ pitaraś ca taṁ ākāśa-cāriṇaṁ puruṣaṁ praśaṁsantaḥ ūcuḥ ||
“ആദ്യ പിണ്ഡം ആര്ക്ക് അർപ്പിക്കണം? രണ്ടാമത്തെ പിണ്ഡം ആര്ക്ക് ലഭിക്കുന്നു? മൂന്നാമത്തെ പിണ്ഡത്തിന്മേൽ ആരുടെ അവകാശമാണെന്ന് കരുതുന്നു? ഇതെല്ലാം ഞാൻ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.” ആ ശ്രദ്ധാലുവായ ദൂതൻ ധർമ്മസമ്മതമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞപ്പോൾ, കിഴക്കുദിക്കിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്ന എല്ലാ ദേവന്മാരും പൂജ്യരായ പിതൃഗണങ്ങളും ആ ആകാശചാരിയെ പ്രശംസിച്ച് മറുപടി പറഞ്ഞു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharma-question about correct ritual entitlement in śrāddha: the ordered offering of piṇḍas is not arbitrary but governed by duty and rightful claim (adhikāra), and faithful, dharma-aligned speech is affirmed by higher beings (gods and Pitṛs).
Bhishma asks for clarification on who should receive the first, second, and third piṇḍa offerings. After a devoted messenger speaks in a dharma-consistent manner, the gods and ancestral spirits in the eastern quarter praise the sky-moving figure and prepare to answer.