Shloka 9
अध्याय १२८: शिव–उमा संवादः — तिलोत्तमा, श्मशान-मेध्यता, तथा चातुर्वर्ण्य-धर्मः
Chapter 128: Śiva–Umā Dialogue—Tilottamā, the Ritual Valence of the Śmaśāna, and the Fourfold Duty-Code
ब्राह्मण उवाच विदेशस्थो विलोकस्थो विना नूनं सुहृज्जनै: । विषयानतुलान् भुड्क्षे तेनासि हरिण: कृश:,ब्राह्मण बोला--राक्षस! निश्चय ही तुम सुहृद्जनोंसे अलग होकर परदेशमें दूसरे लोगोंके साथ रहते और अनुपम विषयोंका उपभोग करते हो; इसीलिये चिन्ताके कारण तुम दुबले एवं सफेद होते जा रहे हो
brāhmaṇa uvāca | videśastho vilokastho vinā nūnaṃ suhṛjjanaiḥ | viṣayān atulān bhuṅkṣe tenāsi hariṇaḥ kṛśaḥ ||
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ രാക്ഷസാ! നീ തീർച്ചയായും സുഹൃദ്ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട് വിദേശത്ത് അന്യജനങ്ങളുടെ ഇടയിൽ വസിച്ച് അതുല്യമായ വിഷയഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു; അതിനാൽ അന്തർചിന്തയുടെ ഭാരത്തിൽ നീ മാൻപോലെ കൃശനായി പാണ്ഡുരനായി മാറുന്നു.”
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The verse highlights an ethical insight: separation from supportive, virtuous companionship and immersion in alluring sense-pleasures often produces inner unrest. External enjoyment can coexist with (and even mask) anxiety, which shows itself as decline in vitality—hence the image of becoming ‘deer-like’ and thin.
A Brahmin addresses the other party (contextually treated as a rākṣasa in the Gita Press rendering), observing that he lives away from his well-wishers among strangers and indulges in exceptional enjoyments. The Brahmin infers from his emaciated, pale condition that worry or mental strain is consuming him despite outward pleasures.