Shloka 2

अध्याय १२८: शिव–उमा संवादः — तिलोत्तमा, श्मशान-मेध्यता, तथा चातुर्वर्ण्य-धर्मः

Chapter 128: Śiva–Umā Dialogue—Tilottamā, the Ritual Valence of the Śmaśāna, and the Fourfold Duty-Code

Devanagari script

भीष्म उवाच साम्ना प्रसाद्यते कश्नचिद्‌ दानेन च तथा पर: । पुरुषप्रकृतिं ज्ञात्वा तयोरेकतरं भजेत्‌,भीष्मजीने कहा--बेटा! कोई मनुष्य सामसे प्रसन्न होता है और कोई दानसे। अतः पुरुषके स्वभावको समझकर दोनोंमेंसे एकको अपनाना चाहिये

Transliteration

bhīṣma uvāca | sāmnā prasādyate kaścid dānena ca tathā paraḥ | puruṣa-prakṛtiṁ jñātvā tayor ekataraṁ bhajet ||

Translation

ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു— ചിലർ സാമം (സാന്ത്വം) കൊണ്ടു പ്രസാദിക്കുന്നു; മറ്റുചിലർ ദാനം കൊണ്ടു. അതിനാൽ മനുഷ്യന്റെ സ്വഭാവം അറിഞ്ഞ് ഈ രണ്ടിൽ യോജിച്ചതിനെ ആശ്രയിക്കണം.

Word by Word

भीष्मःBhishma

उवाचsaid

साम्नाby conciliation / by gentle means

प्रसाद्यतेis pleased / is propitiated

कश्चित्someone (a certain person)

दानेनby giving / by a gift

चand

तथाlikewise / similarly

परःanother (person)

पुरुषप्रकृतिम्a person's nature/temperament

ज्ञात्वाhaving known

तयोःof the two (means)

एकतरम्one of the two

भजेत्should adopt / should resort to

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhishma

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes