Shloka 3
Dāna–Tapaḥ Praśaṃsā and Gṛhastha-Upadeśa
Maitreya
Devanagari script
व्यास उवाच क्षात्रं देवव्रतं कीट भूतानां परिपालनम् । क्षात्रं देवव्रतं ध्यायंस्ततो विप्रत्वमेष्यसि,व्यासजीने कहा--पूर्वजन्मके कीट! प्राणियोंकी रक्षा करना देवताओंका व्रत है और यही क्षात्रधर्म है। इसका चिंतन और पालन करके तुम अगले जन्ममें ब्राह्मण हो जाओगे
Translation
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മുൻജന്മത്തിലെ കീടമേ! ജീവികളുടെ സംരക്ഷണം ദേവന്മാരുടെ വ്രതമാണ്; അതുതന്നെ ക്ഷാത്രധർമ്മം. ഈ ദേവവ്രതമായ ക്ഷാത്രധർമ്മത്തെ ധ്യാനിച്ച് ആചരിച്ചാൽ, പിന്നെ നീ ബ്രാഹ്മണത്വം പ്രാപിക്കും.
Word by Word
व्यासःVyasa
व्यासः:
Karta
TypeNoun
Rootव्यास
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular
क्षात्रम्the Kshatriya duty / royal duty
क्षात्रम्:
Karta
TypeNoun
Rootक्षात्र
FormNeuter, Nominative, Singular
देवव्रतम्a divine vow; vow of the gods
देवव्रतम्:
Karta
TypeNoun
Rootदेव-व्रत
FormNeuter, Nominative, Singular
कीटO worm/insect
कीट:
TypeNoun
Rootकीट
FormMasculine, Vocative, Singular
भूतानाम्of beings/creatures
भूतानाम्:
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Genitive, Plural
परिपालनम्protecting; protection
परिपालनम्:
Karta
TypeNoun
Rootपरि-पालन
FormNeuter, Nominative, Singular
क्षात्रम्the Kshatriya duty / royal duty
क्षात्रम्:
Karta
TypeNoun
Rootक्षात्र
FormNeuter, Nominative, Singular
देवव्रतम्a divine vow; vow of the gods
देवव्रतम्:
Karta
TypeNoun
Rootदेव-व्रत
FormNeuter, Nominative, Singular
ध्यायन्meditating on; contemplating
ध्यायन्:
Karta
TypeVerb
Rootध्यै
FormPresent, Singular, Masculine, Nominative
ततःthen; thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
विप्रत्वम्Brahminhood; the state of being a Brahmin
विप्रत्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootविप्रत्व
FormNeuter, Accusative, Singular
एष्यसिyou will attain/go to
एष्यसि:
TypeVerb
Rootइ
FormFuture (Simple Future), Second, Singular
Speaker
व्यास उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes