Shloka 11
Dāna-Śreṣṭhatā: On the Superiority of Giving
Maitreya–Vyāsa Exemplum
कीड़ेने कहा--महामते! यह जो बहुत बड़ी बैलगाड़ी आ रही है, इसीकी घर्घराहट सुनकर मुझे भय हो गया है; क्योंकि उसकी यह आवाज बड़ी भयंकर है ।।
kīṭa uvāca—mahāmate! iyaṃ yā mahāśakaṭī samāyāti, tasyā ghoṣaṃ śrutvā me bhayaṃ jātaṃ; bhīṣaṇo hy eṣā ninādaḥ. śrūyate na ca māṃ hanyād iti hāsmād apakrame. śvasatāṃ ca śṛṇomy enaṃ goputrāṇāṃ pratodyatām.
കീടം പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാമതേ! ഈ മഹാ കാളവണ്ടി ഇങ്ങോട്ട് വരുന്നു. അതിന്റെ ഘർഘര മുഴക്കം കേട്ടപ്പോൾ എനിക്ക് ഭയം പിടിച്ചു; ആ ശബ്ദം അത്യന്തം ഭയാനകമാണ്. അത് ചെവിയിൽ വീഴുമ്പോൾ തന്നെ ‘വണ്ടി വന്ന് എന്നെ ചവിട്ടിക്കൊല്ലുമോ?’ എന്ന സംശയം ഉയരുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ വേഗത്തിൽ വഴിമാറി ഓടുന്നത്. നോക്കൂ, കാളകളിൽ ചാട്ടവടി വീഴുന്നു; അവർ ഭാരമേറിയ ചുമടുമായി ശ്വാസംമുട്ടി ഇങ്ങോട്ട് വരുന്നു. അവരുടെ ശബ്ദം എനിക്ക് വളരെ അടുത്തായി കേൾക്കുന്നു; വണ്ടിയിൽ ഇരിക്കുന്ന മനുഷ്യരുടെ പലവിധ വാക്കുകളും എന്റെ ചെവിയിൽ എത്തുന്നു.
कीट उवाच
Educational Q&A
Even the smallest beings experience fear and seek safety; the passage invites ethical sensitivity toward vulnerable life and highlights how ordinary human activity can unintentionally threaten others, urging mindful, non-harmful conduct.
An insect hears the terrifying rumble of an approaching ox-cart, worries it may be crushed, and quickly moves away while describing the panting oxen being driven by a goad and the voices of the men riding on the cart.