Shloka 163
Bhaṅgāśvanopākhyāna — On comparative affection in strī–puruṣa union (भङ्गाश्वनोपाख्यानम्)
पुनरायात् पुरं तात स्त्रीकृतो नृपसत्तम: । “अब स्त्रीभाव आ जानेसे उस अश्वपर कैसे चढ़ सकूँगी?” तात! किसी-किसी तरह महान् प्रयत्न करके वे स्त्रीरूपधारी नरेश घोड़ेपर चढ़कर अपने नगरमें आये
punar āyāt puraṃ tāta strīkṛto nṛpasattamaḥ |
പിന്നീട്, ഹേ താത, സ്ത്രീരൂപം പ്രാപിച്ച ആ നൃപശ്രേഷ്ഠൻ വീണ്ടും തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി വന്നു. അവൻ (അവൾ) ചിന്തിച്ചു— “ഇപ്പോൾ സ്ത്രീഭാവം വന്നിരിക്കെ ആ കുതിരമേൽ ഞാൻ എങ്ങനെ കയറും?” എങ്കിലും മഹാപ്രയത്നത്തോടെ, എങ്ങനെയോ, സ്ത്രീരൂപത്തിൽ തന്നെയായി കുതിരമേൽ കയറി തന്റെ തലസ്ഥാനത്തെത്തി.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even when one’s condition changes abruptly and brings embarrassment or practical difficulty, steadiness of mind and determined effort enable one to continue one’s rightful course; dignity is shown through perseverance rather than surrender to circumstance.
Bhishma narrates that a king, transformed into a woman, worries about how to mount a horse in that state, yet with great effort manages to mount and returns to his city.