Shloka 6
Dvaipāyana–Kīṭa Saṃvāda: Karmic Memory, Fear of Death, and Embodied Pleasure
यथा नागपदे<न्यानि पदानि पदगामिनाम् | सर्वाण्येवापिधीयन्ते पदजातानि कौज्जरे
yathā nāgapade 'nyāni padāni padagāminām | sarvāṇy evāpidhīyante padajātāni kauñjare ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ആനയുടെ പാദമുദ്രയിൽ കാലോടെ നടക്കുന്ന മറ്റു ജീവികളുടെ പാദമുദ്രകൾ എല്ലാം ഉൾക്കൊള്ളപ്പെട്ടു മറഞ്ഞുപോകുന്നതുപോലെ, ഇവിടെ ഉപദേശിക്കുന്ന പ്രധാന തത്ത്വത്തിനുള്ളിൽ മറ്റെല്ലാം സമാഹിതമാകുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse uses a simile to express comprehensiveness: as an elephant’s footprint can contain the smaller tracks of other animals, so one supreme dharmic principle or virtue can encompass and subsume many subsidiary duties and virtues.
Bhīṣma continues his instruction in the Anuśāsana Parva, illustrating his point with a vivid natural image—an elephant’s footprint—to show how multiple teachings or duties are gathered under a single overarching ethical principle.