Shloka 17
Dvaipāyana–Kīṭa Saṃvāda: Karmic Memory, Fear of Death, and Embodied Pleasure
(भस्म विष्ठा कृमिर्वापि निष्ठा यस्येदृशी ध्रुवा । स काय: परपीडाभि: कथं धार्यों विपश्चिता ।।
bhasma viṣṭhā kṛmir vāpi niṣṭhā yasyedṛśī dhruvā | sa kāyaḥ parapīḍābhiḥ kathaṃ dhāryo vipaścitā ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ഈ ശരീരത്തിന് ഈ മൂന്നിൽ ഏതെങ്കിലും ഒരു അന്ത്യം അനിവാര്യമാണ്: ചിതയിൽ ദഹിച്ച് ഭസ്മമാകുക, ഏതെങ്കിലും ജീവി തിന്ന ശേഷം വിസർജ്ജ്യമായി മലമാകുക, അല്ലെങ്കിൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട് പുഴുക്കൾ നിറയുക. ഇത് അറിഞ്ഞിട്ടും ജ്ഞാനി മറ്റുള്ളവർക്കു പീഡ നൽകിച്ച് (മാംസത്തിനായി) ഇത്തരമൊരു ശരീരം എങ്ങനെ പോഷിപ്പിച്ച് നിലനിർത്തും? മാംസഭക്ഷണത്തെ പ്രശംസിക്കുന്നതുപോലും പാപകർമ്മത്തിലും അതിന്റെ ഫലബന്ധത്തിലും കുടുക്കുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The body’s end is inevitably decay—ashes, excrement, or worms—so a discerning person should not nourish it through violence to other beings; endorsing meat-eating is portrayed as binding one to sinful karma and its results.
In Anushasana Parva’s dharma instruction, Bhishma continues advising on righteous conduct, using stark images of the body’s fate to argue against harming others for bodily sustenance, especially in the context of consuming or praising meat.