Shloka 98
Ahiṃsā as Threefold Restraint (Mind–Speech–Action) and the Ethics of Consumption
ततो दुःखमनुप्राप्य बहु वर्षमणानिह । अपुनर्भवसंयुक्तस्तत: कूर्म: प्रजायते,इन योनियोंमें बहुत वर्षोतक दुःख भोगनेके पश्चात् वह फिर मनुष्ययोनिमें न आकर दीर्घकालके लिये कछुआ हो जाता है
tato duḥkham anuprāpya bahu varṣam anāniha | apunarbhava-saṁyuktas tataḥ kūrmaḥ prajāyate ||
പിന്നീട് ആ യോനികളിൽ അനേകം വർഷങ്ങൾ ദുഃഖം അനുഭവിച്ച ശേഷം, അവൻ വീണ്ടും മനുഷ്യാവസ്ഥയിലേക്കു മടങ്ങുന്നില്ല; അപുനർഭവം (വീണ്ടും ജനിക്കാതിരിപ്പ്) ലഭിക്കാതെ, ദീർഘകാലം കൂർമമായി (ആമയായി) ജനിക്കുന്നു.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse underscores karmic consequence: prolonged suffering in lower births can follow wrongdoing, and the rare chance of human birth—suited for dharma—may be delayed for a long time.
Yudhiṣṭhira is recounting (or querying within a discourse) a sequence of rebirths: after enduring misery for many years in various wombs, the being does not regain human birth but is born as a tortoise for an extended period.