Shloka 52
Ahiṃsā as Threefold Restraint (Mind–Speech–Action) and the Ethics of Consumption
कीड़ेकी योनिसे छूटनेपर वह गदहेका जन्म पाता है। पाँच वर्षतक गदहा रहकर पाँच वर्ष सूअर, पाँच वर्ष मुर्गा, पाँच वर्ष सियार और एक वर्ष कुत्ता होता है। उसके बाद वह मनुष्ययोनिमें उत्पन्न होता है ।।
upādhyāyasya yaḥ pāpaṃ śiṣyaḥ kuryād abuddhimān | sa jīva iha saṃsārāṃs trīn āpnoti na saṃśayaḥ ||
യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു— ഗുരുവിനെതിരേ പാപമയമായ അപരാധം ചെയ്യുന്ന മൂഢശിഷ്യൻ ഈ ലോകത്തിൽ നിശ്ചയമായും മൂന്ന് നീചയോനികൾ അനുഭവിക്കുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല. അത്തരമൊരു ദുഷ്കർമ്മം മൂലം ജീവൻ അധോഗതിയിലേക്കു വീണു വിവിധ മൃഗയോനികളിലും ഭയാനകാവസ്ഥകളിലും അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞ്, ഫലം അനുഭവിച്ചശേഷം മാത്രമേ വീണ്ടും മനുഷ്യജന്മം പ്രാപിക്കൂ. ഇതിലൂടെ ഗുരു–ശിഷ്യബന്ധം ലംഘിക്കുന്നതിന്റെ ഗുരുത്വവും കർമഫലത്തിന്റെ അനിവാര്യതയും വ്യക്തമാകുന്നു.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Offending one’s teacher is presented as a grave ethical violation; by karma it leads to degrading consequences across successive births, emphasizing reverence, restraint, and responsibility within the guru–disciple relationship.
Yudhiṣṭhira states a doctrinal warning: a foolish student who wrongs his teacher inevitably undergoes three low states of existence (saṃsāra), illustrating karmic retribution before eventual return to human birth.