Shloka 33
Ahiṃsā as Threefold Restraint (Mind–Speech–Action) and the Ethics of Consumption
बृहस्पतिजीने कहा--राजन्! जीव उस वीर्यमें प्रविष्ट होकर जब गर्भमें संनिहित होता है, तब वे पाँचों भूत शरीररूपमें परिणत हो उसे बाँध लेते हैं, फिर उन्हीं भूतोंसे विलग होनेपर वह दूसरी गतिको प्राप्त होता है ।।
bṛhaspatir uvāca—rājan! jīvaḥ tasmin vīrye praviśya yadā garbhe saṃnihitaḥ bhavati, tadā te pañca bhūtāni śarīrarūpeṇa pariṇatāni taṃ badhnanti; punaḥ tebhya eva bhūtebhyo vilagnena sa dvitīyāṃ gatiṃ prāpnoti || sarvabhūtasamāyuktaḥ prāptaḥ jīva eva hi | tato 'sya karma paśyanti śubhaṃ vā yadi vāśubham | devatāḥ pañcabhūtasthāḥ | kiṃ bhūyaḥ śrotum icchasi ||
ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു—രാജാവേ! ജീവൻ വീര്യത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് ഗർഭത്തിൽ സ്ഥാപിതനാകുമ്പോൾ, പഞ്ചമഹാഭൂതങ്ങൾ ശരീരരൂപമായി പരിണമിച്ച് അവനെ ബന്ധിക്കുന്നു. അതേ ഭൂതങ്ങളിൽ നിന്ന് വേർപെട്ടാൽ അവൻ മറ്റൊരു ഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു. സർവഭൂതങ്ങളോടും ചേർന്ന ഈ ദേഹധാരി ജീവൻ തന്നെയാണ് സുഖവും ദുഃഖവും അനുഭവിക്കുന്നത്. അപ്പോൾ പഞ്ചഭൂതങ്ങളിൽ അധിഷ്ഠിതമായ അധിഷ്ഠാതൃ ദേവതകൾ അവന്റെ കർമ്മം—ശുഭമോ അശുഭമോ—എന്ന് നിരീക്ഷിക്കുന്നു. ഇനി എന്താണ് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
युधिषछ्िर उवाच
Educational Q&A
Embodiment is explained as the jīva becoming bound by the five elements that constitute the body; pleasure and pain are experienced in this embodied condition, and one’s future course (gati) follows upon separation from the elements, in accordance with the moral quality (śubha/aśubha) of one’s karma, witnessed by the presiding deities.
In Yudhiṣṭhira’s dialogue, Bṛhaspati continues an instruction on birth, embodiment, and post-mortem transition: how the jīva enters the womb, becomes bound in a body made of the five elements, and later departs to another state, with its deeds evaluated in terms of merit and demerit.