Shloka 9
अहिंसा-आत्मौपम्य-उपदेशः | Instruction on Ahiṃsā and Self-Comparison Ethics
भरण्यां तु शिरो विद्यात् केशाना्द्रां नराधिप । समाप्ते तु घृतं दद्याद् ब्राह्मणे वेदपारगे
bharaṇyāṃ tu śiro vidyāt keśānārdraṃ narādhipa | samāpte tu ghṛtaṃ dadyād brāhmaṇe vedapārage ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നരാധിപാ! ഭരണിയെ ശിരസ്സായി, ആർദ്രയെ (ചന്ദ്രന്റെ) കേശമായി അറിയുക. ഇങ്ങനെ നക്ഷത്രങ്ങളെ അവയവങ്ങളിൽ നിയോഗിച്ച് അവയുടെ മന്ത്രങ്ങളാൽ പൂജ ചെയ്ത് നിത്യവും ജപ-ഹോമാദികൾ അനുഷ്ഠിക്കണം. പൗർണമാസിയിൽ വ്രതം സമാപിക്കുമ്പോൾ വേദപാരഗനായ ബ്രാഹ്മണന് ഘൃതം ദാനം ചെയ്യണം.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a dharmic pattern of observance: symbolic contemplation (mapping nakṣatras onto the body/cosmic form), disciplined daily worship with mantra-japa and homa, and concluding the vow with dāna—specifically, gifting ghee to a Veda-versed Brāhmaṇa—so that inner devotion is completed by outward generosity and support of sacred learning.
In the Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs the king on religious observances. Here he describes a specific ritual-visualization involving nakṣatras (Bharaṇī as the head, Ārdrā as the hair), followed by daily rites, and then prescribes a concluding full-moon donation of ghee to a learned Brāhmaṇa.