Previous Verse
Next Verse

Shloka 56

मानसतीर्थ-शौचप्रशंसा | Praise of the ‘Mental Tīrtha’ and the Marks of Purity

आदित्यद्वादशं तस्य विमान संविधीयते,उसके लिये बारह सूर्योके समान तेजस्वी विमान प्रस्तुत किया जाता है। बहुमूल्यमणि, मुक्ता और मूँगे उस विमानकी शोभा बढ़ाते हैं। हंसश्रेणीसे परिवेष्टित और नागवीथीसे परिव्याप्त वह विमान कलरव करते हुए मोरों और चक्रवाकोंसे सुशोभित तथा ब्रह्मलोकमें प्रतिष्ठित है। उसके भीतर बड़ी-बड़ी अट्टालिकाएँ बनी हुई हैं। राजन! वह नित्य- निवासस्थान अनेक नर-नारियोंसे भरा हुआ होता है। यह बात महाभाग धर्मज्ञ ऋषि अंगिराने कही थी

ādityadvādaśaṃ tasya vimānaṃ saṃvidhīyate | bahumūlyamaṇi-muktā-pravālair tasya śobhā vardhate | haṃsaśreṇī-pariveṣṭitaṃ nāgavīthyā ca parivyāptaṃ tat vimānaṃ kalaravaṃ kurvad mayūra-cakrāvākaiḥ suśobhitaṃ brahmaloke pratiṣṭhitam | tasya madhye mahānty aṭṭālikāḥ kṛtāḥ | rājan, tat nitya-nivāsasthānaṃ nānā-nara-nārībhiḥ paripūrṇam bhavati | etad aṅgirasā mahābhāgena dharmajñena ṛṣiṇā proktam |

ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—അവനുവേണ്ടി പന്ത്രണ്ടു സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തിയുള്ള ദിവ്യവിമാനം ഒരുക്കപ്പെടുന്നു. അമൂല്യമായ മണികളും മുത്തുകളും പ്രവാളവും അതിന്റെ ശോഭ വർധിപ്പിക്കുന്നു. ഹംസശ്രേണികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടും ‘നാഗവീഥി’ എന്ന വളഞ്ഞ പ്രകാശപഥം നിറഞ്ഞും ആ വിമാനം കലരവത്തോടെ മുഴങ്ങുന്നു; മയൂരങ്ങളും ചക്രവാകപ്പക്ഷികളും അതിനെ അലങ്കരിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ അത് പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്. അതിന്റെ ഉള്ളിൽ ഉയർന്ന അട്ടാലികകൾ നിലകൊള്ളുന്നു. രാജാവേ, ആ നിത്യനിവാസം അനേകം പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും നിറഞ്ഞതാണ്. ഇങ്ങനെ ധർമ്മജ്ഞനായ മഹാഭാഗൻ ഋഷി അങ്കിരസ് പ്രസ്താവിച്ചു.

आदित्यद्वादशम्consisting of twelve Adityas / twelve-sunned
आदित्यद्वादशम्:
Karma
TypeAdjective
Rootआदित्य-द्वादश
FormNeuter, Accusative, Singular
तस्यfor him / of him
तस्य:
Sampradana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
विमानम्a celestial car, aerial palace
विमानम्:
Karma
TypeNoun
Rootविमान
FormNeuter, Accusative, Singular
संविधीयतेis arranged / is prepared / is provided
संविधीयते:
Karta
TypeVerb
Rootसम् + विधा (√धा)
FormPresent, Passive (Karmani), Third, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
R
Rajan (the king, i.e., Yudhishthira as listener)
A
Aṅgiras (sage)
B
Brahmaloka
V
Vimāna (celestial chariot/palace)
Ā
Ādityas (suns)
S
Swans (haṃsa)
N
Nāgavīthī
P
Peacocks (mayūra)
C
Cakrāvāka birds
J
Jewels (maṇi)
P
Pearls (muktā)
C
Coral (pravāla)
A
Aṭṭālikās (mansions)