Shloka 53
विधिं यज्ञफलैस्तुल्यं तन्निबोध युधिष्ठिर । भीष्मजीने कहा--युधिष्ठिर! अंगिरा मुनिकी बतलायी हुई जो उपवासकी विधि है, वह यज्ञोंके समान ही फल देनेवाली है। उसका पुनः वर्णन करता हूँ, सुनो,वर्षाण्यपरिमेयानि युगान्ताग्निसमप्र भ:
vidhiṁ yajñaphalais tulyaṁ tan nibodha yudhiṣṭhira | varṣāṇy aparimeyāṇi yugāntāgnisamaprabhaḥ ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—യുധിഷ്ഠിരാ, അങ്ങിരാ മുനി ഉപദേശിച്ച ഉപവാസവിധി യജ്ഞഫലങ്ങളോടു തുല്യമായ ഫലം നൽകുന്നതാണെന്ന് അറിഞ്ഞുകൊൾക. ഞാൻ അതിനെ വീണ്ടും വിവരിക്കുന്നു—ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്ക. അതിന്റെ പുണ്യം അളവറ്റ വർഷങ്ങളോളം യുഗാന്താഗ്നിയെപ്പോലെ ദീപ്തമായി പ്രകാശിക്കും.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that disciplined fasting (upavāsa-vidhi), as taught by the sage Aṅgirā, can yield merit equal to that obtained through elaborate sacrifices—highlighting inner restraint and ethical discipline as a powerful form of dharma.
In the Anushasana Parva’s instruction on dharma, Bhishma continues advising Yudhishthira and introduces (or reiterates) a specific fasting observance, praising its efficacy and long-lasting spiritual fruit, comparable to sacrificial results.