Shloka 36
मानसतीर्थ-शौचप्रशंसा | Praise of the ‘Mental Tīrtha’ and the Marks of Purity
Devanagari script
यस्तु संवत्सरं क्षान्तो भुड्क्तेडहन्यष्टमे नर:,जो एक वर्षतक प्रति आठवें दिन एक बार भोजन करता, सबके प्रति क्षमाभाव रखता, देवताओंके कार्यमें तत्पर रहता और नित्यप्रति अग्निहोत्र करता है, उसे पौण्डरीक यागका सर्वश्रेष्ठ फल मिलता है
Transliteration
yastu saṁvatsaraṁ kṣānto bhuṅkte ’hany aṣṭame naraḥ, devatānāṁ kāryeṣu tatparaḥ san nityam agnihotraṁ ca juhoti, tasmai pauṇḍarīka-yāgasya śreṣṭhatamaṁ phalaṁ prāpyate
Translation
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ഒരു മനുഷ്യൻ പൂർണ്ണ ഒരു വർഷം എല്ലാവരോടും ക്ഷമയും സഹനവും പുലർത്തി, ഓരോ എട്ടാം ദിവസവും ഒരിക്കൽ മാത്രം ആഹാരം കഴിച്ച്, ദേവകാര്യങ്ങളിൽ നിത്യം നിരതനായി, പ്രതിദിനം അഗ്നിഹോത്രം അനുഷ്ഠിക്കുന്നുവെങ്കിൽ—അവൻ പൗണ്ഡരീക യാഗത്തിന്റെ പരമോന്നത ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു।
Word by Word
यःwho
यः:
Karta
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
संवत्सरम्for a year / a year (duration)
संवत्सरम्:
Karma
TypeNoun
Rootसंवत्सर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
क्षान्तःpatient/forbearing
क्षान्तः:
TypeAdjective
Rootक्षान्त (क्त-प्रत्ययान्त, √क्षम्)
FormMasculine, Nominative, Singular
भुङ्क्तेeats
भुङ्क्ते:
TypeVerb
Root√भुज् (भुङ्क्ते)
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
अहनिon a day
अहनि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative, Singular
अष्टमेon the eighth (day)
अष्टमे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअष्टम (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative, Singular
नरःman/person
नरः:
Karta
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaD
Devas (gods)A
AgnihotraP
Pauṇḍarīka-yāgaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes