Shloka 15
मानसतीर्थ-शौचप्रशंसा | Praise of the ‘Mental Tīrtha’ and the Marks of Purity
जो मनुष्य नित्य अग्निमें होम करता हुआ एक वर्षतक प्रति दूसरे दिन एक बार भोजन करता है तथा प्रतिदिन अग्निकी उपासनामें तत्पर रहकर नित्य सबेरे जागता है, वह अग्निष्टोम यज्ञका फल पाता है ।।
Bhīṣma uvāca: yo manuṣyo nityam agnau homaṃ kurvan ekavarṣaṃ yāvat pratyahaṃ dvitīyadine ekavāraṃ bhojanaṃ karoti tathā pratidinam agnyupāsane tatparaḥ san nityaṃ prātaḥ prabudhyate, sa agniṣṭoma-yajñasya phalaṃ prāpnoti. haṃsa-sārasa-yuktaṃ ca vimānaṃ labhate naraḥ; indraloke ca vasate vara-strībhiḥ samāvṛtaḥ.
ഒരു വർഷം മുഴുവൻ നിത്യമായി അഗ്നിയിൽ ഹോമം ചെയ്ത്, ഓരോ രണ്ടാം ദിവസവും ഒരിക്കൽ മാത്രം ആഹാരം കഴിച്ച്, പ്രതിദിനം അഗ്നി-ഉപാസനയിൽ തത്പരനായി, നിത്യമായി പ്രഭാതത്തിൽ ഉണരുന്ന മനുഷ്യൻ—അഗ്നിഷ്ടോമ യാഗഫലം പ്രാപിക്കുന്നു. അവൻ ഹംസ-സാരസങ്ങളാൽ യുക്തമായ വിമാനം ലഭിച്ച്, ഇന്ദ്രലോകത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് വസിക്കുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Steady discipline—daily fire-offerings, regulated eating, dawn-rising, and devotion to Agni—can yield the same religious merit as a major Vedic sacrifice (Agniṣṭoma), emphasizing that sincere, sustained practice can substitute for costly ritual performance.
Bhishma is describing a specific year-long observance (austerity plus fire-worship) and then states its promised reward: the fruit of the Agniṣṭoma sacrifice and enjoyment in Indra’s heaven with a celestial vimāna.