Shloka 104

मानसतीर्थ-शौचप्रशंसा | Praise of the ‘Mental Tīrtha’ and the Marks of Purity

Devanagari script

दिव्यमाल्याम्बरधरो दिव्यगन्धानुलेपन: । जो लगातार बारह महीनोंतक अग्निहोत्र करता हुआ चौबीसवें दिन एक बार हविष्यान्न भोजन करता है

Transliteration

bhīṣma uvāca | divyamālyāmbaradharo divyagandhānulepanaḥ | vimāne kāñcane divye haṃsayukte manoramae ||

Translation

ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—അവൻ ദിവ്യ മാലകളും ദിവ്യ വസ്ത്രങ്ങളും ധരിച്ച്, സ്വർഗീയ സുഗന്ധങ്ങളാൽ അനുലേപിതനാകുന്നു. പന്ത്രണ്ടു മാസം അഗ്നിഹോത്രം അനുഷ്ഠിച്ച് ഇരുപത്തിനാലാം ദിവസം ഒരിക്കൽ ഹവിഷ്യാന്നം മാത്രം ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ, അത്യന്തം ദീർഘകാലം ആനന്ദത്തോടെ ആദിത്യലോകത്തിൽ വസിക്കുന്നു; ഹംസയുക്തമായ മനോഹര ദിവ്യ സ്വർണ്ണവിമാനത്തിൽ ആരൂഢനായി ഇരിക്കുന്നു.

Word by Word

• {'divya': 'divine, celestial', 'mālya': 'garland, wreath', 'ambara': 'garment, clothing', 'dhara': 'bearing, wearing', 'divya-gandha': 'heavenly fragrance', 'anulepana': 'anointing, unguent, perfumed application', 'vimāna': 'celestial chariot, aerial car', 'kāñcana': 'golden', 'haṃsa-yukta': 'yoked with swans', 'manorama': 'delightful, charming', 'agnihotra': 'the daily fire-offering rite', 'havishyānna': 'food fit for oblation

• simple sacrificial fare (often rice with ghee, etc.)', 'āditya-loka': 'the world/realm of Āditya (the Sun)'}

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• Agnihotra
• Ādityaloka (realm of the Sun)
• vimāna (celestial chariot)
• haṃsa (swans)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Sustained ritual duty (Agnihotra) combined with disciplined restraint in food is presented as dharmic conduct that generates puṇya, culminating in a radiant, joy-filled heavenly attainment symbolized by divine adornments and a celestial chariot.

What is happening in the narrative?

Bhishma is enumerating the fruits of specific vows and sacrificial observances. Here he describes the result of a year-long Agnihotra with a strict eating regimen: the practitioner gains celestial ornaments and enjoys long residence in the Sun’s realm, traveling in a golden swan-yoked vimāna.