Shloka 559
उपवासफलात्मकविधिः — Upavāsa as Yajña-Equivalent Merit
Angiras Teaching
भरतश्रेष्ठ! वह स्वर्गमें जाकर सैकड़ों रमणियोंसे भरे हुए महलमें रमण करता है। इस जगतमें दुर्बल मनुष्यको हृष्ट-पुष्ट होते देखा गया है। जिसे घाव हो गया है
bharataśreṣṭha! sa svargaṁ gatvā śataśo ramaṇībhiḥ paripūrṇe mahale ramate. asmin loke durbalo 'pi manuṣyo hṛṣṭa-puṣṭo dṛśyate. yasya vraṇo jātaḥ, tasya vraṇo 'pi rohaṇaṁ gacchati. rogī ca svasyā roga-nivṛtty-arthaṁ auṣadha-samūhaṁ prāpnoti. krodha-pūrṇaṁ puruṣaṁ prasādayituṁ upāyo 'pi labhyate. artha-māna-kṛte duḥkhita-puruṣasya duḥkhānāṁ nivāraṇam api dṛśyate; kintu svarga-kāṅkṣiṇaḥ divya-sukha-kāṅkṣiṇaś ca puruṣasya etāni sarvāṇi iha-loka-sukhāni na rocante.
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ! അവൻ സ്വർഗത്തിൽ ചെന്നു നൂറുകണക്കിന് സുന്ദരിമാരാൽ നിറഞ്ഞ കൊട്ടാരത്തിൽ രമിക്കുന്നു. ഈ ലോകത്തിലും—ദുർബലൻ ഹർഷിതനായി പുഷ്ടനാകുന്നതും, ഉണ്ടായ മുറിവ് മായുന്നതും, രോഗിക്ക് രോഗനിവൃത്തിക്കായി ഔഷധസമൂഹം ലഭിക്കുന്നതും, ക്രോധം നിറഞ്ഞവനെ ശമിപ്പാനുള്ള മാർഗം കണ്ടെത്തുന്നതും, ധനവും മാനവും കാരണം ദുഃഖിച്ചവന്റെ ദുഃഖം ശമിക്കുന്നതും—ഇവയെല്ലാം കാണാം. എന്നാൽ സ്വർഗ്ഗം ആഗ്രഹിച്ച് ദിവ്യസുഖം തേടുന്ന മനുഷ്യന് ഇവയൊക്കെയും ഈ ലോകസുഖങ്ങളായതിനാൽ ഹൃദയത്തിൽ രുചിക്കുകയില്ല.
अंगियरा उवाच
Educational Q&A
Worldly problems often have worldly remedies—health returns, wounds heal, anger can be pacified, and distress over wealth or honor can be relieved. But one who is intent on heaven and divine happiness finds such temporary, this-worldly pleasures insufficient and unappealing, implying a call toward higher aspiration and detachment.
Aṅgiras addresses a Bharata noble and contrasts the enjoyments of heaven (a palace filled with many women) with the ordinary recoveries and consolations available on earth. He then notes that a person yearning for svarga and divine bliss does not value these mundane comforts, framing a moral reflection on priorities and desire.