Shloka 138
ज्येष्ठ-कनिष्ठ-धर्मः — Duties of Elders and Juniors
Anuśāsana-parva 108
अनायुष्यं दिवा स्वप्न तथाभ्युदितशायिता । प्रगे निशामाशु तथा नैवोच्छिष्टा: स्वपन्ति वै
anāyuṣyaṃ divā svapnaḥ tathābhyuditśāyitā | prage niśām āśu tathā naivocchiṣṭāḥ svapanti vai ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—പകൽ ഉറങ്ങുന്നതും സൂര്യോദയത്തിന് ശേഷം കിടക്കുന്നതും ആയുസ്സ് കുറയ്ക്കുന്നതാണ്. പ്രഭാതത്തിലും രാത്രിയുടെ ആരംഭത്തിലും ഉറങ്ങരുത്. സദാചാരികൾ രാത്രിയിൽ ഉച്ഛിഷ്ട (അശുചി) നിലയിൽ ഉറങ്ങുകയില്ല.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches disciplined daily conduct: avoid daytime sleep and sleeping after sunrise, do not sleep at dawn or at the start of night, and maintain bodily/ritual cleanliness—especially not sleeping at night while ‘ucchiṣṭa’ (uncleansed after eating).
In the Anushasana Parva’s instruction on dharma and proper conduct, Bhishma continues giving Yudhishthira practical ethical guidance (ācāra) about daily routines—here, specifically regulating sleep and emphasizing purity.