Shloka 1183
ज्येष्ठ-कनिष्ठ-धर्मः — Duties of Elders and Juniors
Anuśāsana-parva 108
न भूज्जीत च मेधावी तथायुर्विन्दते महत् । राजन! बुद्धिमान् पुरुष सायंकालमें गोधूलिकी वेलामें न तो सोये, न विद्या पढ़े और न भोजन ही करे। ऐसा करनेसे वह बड़ी आयुको प्राप्त होता है
na bhuñjīta ca medhāvī tathāyur vindate mahat | rājan! buddhimān puruṣaḥ sāyaṅkāle godhūlikī-velāyāṃ na tu śete, na vidyāṃ paṭhati, na bhojanaṃ hi karoti | evaṃ kṛtvā sa mahad āyuḥ prāpnoti |
രാജാവേ! ബുദ്ധിമാൻ സായാഹ്നത്തിലെ ഗോധൂളിവേളയിൽ ഉറങ്ങരുത്; പഠനത്തിൽ ഏർപ്പെടരുത്; ഭക്ഷണവും കഴിക്കരുത്. ഇങ്ങനെ സംയമം പാലിച്ചാൽ അവൻ ദീർഘായുസ്സ് പ്രാപിക്കുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches disciplined conduct at twilight (godhūlikā-velā): avoid eating, sleeping, and even study at that liminal time; such restraint is presented as supportive of health and long life.
In Anushasana Parva, Bhishma instructs the king on dharma and proper conduct (ācāra). Here he gives a practical rule of daily regimen, linking twilight discipline with the ethical ideal of self-control and the promised fruit of longevity.