Shloka 49
आचारप्रशंसा
Praise of Ācāra as the Basis of Longevity, Fame, and Prosperity
न भग्ने नावशीर्णे च शयने प्रस्वपीत च । नान्तर्थाने न संयुक्ते न च तिर्यक् कदाचन
na bhagne nāvaśīrṇe ca śayane prasvapīta ca | nāntarthāne na saṃyukte na ca tiryak kadācana ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—പൊട്ടിയതോ ഇളകിയതോ ആയ കിടക്കയിൽ ഉറങ്ങരുത്. ഇരുട്ടിൽ വെച്ചിരിക്കുന്ന ശയ്യയിൽ പരിശോധിക്കാതെ കിടക്കരുത്; വെളിച്ചം കൊണ്ടുവന്ന് നോക്കണം. മറ്റൊരാളോടൊപ്പം ഒരേ കിടക്കയിൽ ഉറങ്ങരുത്. അതുപോലെ ഒരിക്കലും കുറുകെ കിടക്കാതെ നേരെ കിടന്ന് ഉറങ്ങണം.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Dharma includes careful, disciplined daily conduct: avoid unsafe or improper sleeping arrangements (broken bed, darkness without checking, sharing a bed), and maintain orderly posture—habits that protect safety, modesty, and self-control.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma continues instructing Yudhiṣṭhira on codes of right conduct (ācāra). Here he gives practical household guidance about how and where one should sleep, presenting everyday prudence as a moral duty.