Shloka 30
Gautama–Śakra Saṃvāda: Karma, Loka-bheda, and the Restoration of the Elephant
धृतराष्ट उवाच ये दानशीला न प्रतिगृह्नते सदा नचाप्यर्थाक्षाददते परेभ्य: | येषामदेयमर्हते नास्ति किंचित् सर्वातिथ्या: सुप्रसादा जनाश्व
dhṛtarāṣṭra uvāca | ye dānaśīlā na pratigṛhṇate sadā na cāpy arthākṣād adate parebhyaḥ | yeṣām adeyam arhate nāsti kiñcit sarvātithyāḥ suprasādā janāś ca ||
ധൃതരാഷ്ട്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹർഷേ! എപ്പോഴും ദാനം ചെയ്യുന്നവർ, എന്നാൽ ദാനം സ്വീകരിക്കാത്തവർ; ബലപ്രയോഗത്തിലോ സമ്മർദ്ദത്തിലോ മറ്റുള്ളവരുടെ ധനം കൈക്കലാക്കാത്തവർ; യോഗ്യനായ പാത്രൻ മുന്നിലുണ്ടെങ്കിൽ ‘അദേയം’ എന്നു പറയാൻ ഒന്നുമില്ലാത്തവർ; എല്ലാ അതിഥികളെയും ആദരിച്ച് എല്ലാവരോടും കരുണാഭാവം പുലർത്തുന്നവർ—ഇത്തരം പുണ്യശീല മഹാത്മാക്കൾ, സദാ എല്ലാവർക്കും അന്നസത്രംപോലെ നിലകൊള്ളുന്നവർ, സോമലോകം പ്രാപിക്കുന്നു. എന്നാൽ ധൃതരാഷ്ട്രന് ആ ലോകത്തേക്കും ഗതി ഇല്ല.
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The verse praises a dharmic ideal: give consistently, do not accept gifts for oneself, do not seize others’ wealth, and treat every person as a guest with kindness. Such conduct generates puṇya leading to heavenly attainment (Somaloka), while moral failure can bar one even from that reward.
Dhṛtarāṣṭra addresses a great sage and reflects on the destiny of the truly charitable and hospitable. In the surrounding discourse of Anuśāsana Parva, this functions as an ethical evaluation of conduct and its posthumous results, with Dhṛtarāṣṭra implicitly contrasting himself with the praised ideal.