Shloka 28
Gautama–Śakra Saṃvāda: Karma, Loka-bheda, and the Restoration of the Elephant
निराशिषो निर्ममा वीतरागा लाभालाभे तुल्यनिन्दाप्रशंसा: । तथाविधानामेष लोको महर्षे परं गन्ता धृतराष्ट्रो न तत्र,धृतराष्ट्रने कहा--महर्षे! जो समस्त प्राणियोंमें निष्काम हैं, जो मांसाहार नहीं करते, किसी भी प्राणीको दण्ड नहीं देते, स्थावर-जंगम प्राणियोंकी हिंसा नहीं करते, जिनके लिये समस्त प्राणी अपने आत्माके ही तुल्य हैं, जो कामना, ममता और आसक्तिसे रहित हैं, लाभ-हानि, निंदा तथा प्रशंसामें जो सदा समभाव रखते हैं, ऐसे लोगोंके लिये ही यह उत्तर कुरुनामक लोक है; परंतु धृतराष्ट्रको वहाँ भी नहीं जाना है
nirāśiṣo nirmamā vītarāgā lābhālābhe tulyanindāpraśaṃsāḥ | tathāvidhānām eṣa loko maharṣe paraṃ gantā dhṛtarāṣṭro na tatra |
ധൃതരാഷ്ട്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹർഷേ! പ്രതീക്ഷരഹിതരും മമതാരഹിതരും ആസക്തിരഹിതരുമായവർ; ലാഭ-നഷ്ടത്തിലും നിന്ദ-പ്രശംസയിലും സമഭാവമുള്ളവർ—ഈ ലോകം അത്തരക്കാരുടേതാണ്. എന്നാൽ ധൃതരാഷ്ട്രൻ അവിടെ പോകുകയില്ല।
गौतम उवाच
Educational Q&A
The verse praises inner renunciation: freedom from craving for results, possessiveness, and attachment, along with steady equanimity amid gain/loss and praise/blame. Such qualities are presented as qualifications for attaining a higher realm.
Gautama describes the kind of people eligible for a particular exalted realm and then states that Dhṛtarāṣṭra will not attain that destination, implying a moral-spiritual shortfall relative to the stated ideals.