Previous Verse
Next Verse

Shloka 35

नहुषोपाख्यानम्—दीपदान-धूप-बलीकर्म-प्रशंसा

Nahūṣa Episode and the Commendation of Lamp-Gifting and Household Offerings

स चागस्त्येन क्रुद्धेन भ्रंशितो भूतलं गत: । तब पितामह ब्रह्माने इन्द्र तथा अन्य देवताओंको बुलवाकर उनसे कहा--'देवगण! मेरे वरदानसे नहुषने राज्य प्राप्त किया था। परंतु कुपित हुए अगस्त्यने उन्हें स्वर्गसे नीचे गिरा दिया। अब वे पृथ्वीपर चले गये ।। न च शकक्‍्यं विना राज्ञा सुरा वर्तयितुं क्वचित्‌

sa cāgastyena kruddhena bhraṁśito bhūtalaṁ gataḥ | na ca śakyaṁ vinā rājñā surā vartayituṁ kvacit ||

ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ക്രുദ്ധനായ അഗസ്ത്യമുനി അവനെ സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് തള്ളിവീഴ്ത്തി ഭൂതലത്തിലാക്കി; അവൻ ഭൂമിയിലേക്കു വീണു. അപ്പോൾ പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവ് ഇന്ദ്രനെയും മറ്റു ദേവന്മാരെയും വിളിച്ചു പറഞ്ഞു—‘ദേവഗണങ്ങളേ! എന്റെ വരദാനത്താൽ നഹുഷന് രാജ്യം ലഭിച്ചിരുന്നു; എന്നാൽ ക്രുദ്ധനായ അഗസ്ത്യൻ അവനെ സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് താഴെ വീഴ്ത്തി; ഇപ്പോൾ അവൻ ഭൂമിയിലേക്കു പോയിരിക്കുന്നു. രാജാവില്ലാതെ ദേവന്മാർക്ക് എവിടെയും ക്രമം നിലനിർത്താൻ കഴിയില്ല.’

सःhe (Nahusha)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अगस्त्येनby Agastya
अगस्त्येन:
Karana
TypeNoun
Rootअगस्त्य
FormMasculine, Instrumental, Singular
क्रुद्धेनangered
क्रुद्धेन:
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध
FormMasculine, Instrumental, Singular
भ्रंशितःmade to fall / cast down
भ्रंशितः:
TypeVerb
Rootभ्रंशित
FormMasculine, Nominative, Singular, Passive (PPP)
भूतलम्to the earth / ground
भूतलम्:
Karma
TypeNoun
Rootभूतल
FormNeuter, Accusative, Singular
गतःgone
गतः:
TypeVerb
Rootगम्
FormMasculine, Nominative, Singular, Active (past participle)
not
:
TypeIndeclinable
Root
and
:
TypeIndeclinable
Root
शक्यम्possible
शक्यम्:
TypeAdjective
Rootशक्य
FormNeuter, Nominative, Singular
विनाwithout
विना:
TypeIndeclinable
Rootविना
राज्ञाa king
राज्ञा:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
सुराःthe gods
सुराः:
Karta
TypeNoun
Rootसुर
FormMasculine, Nominative, Plural
वर्तयितुम्to maintain / to carry on (rule/order)
वर्तयितुम्:
TypeVerb
Rootवृत्
FormInfinitive (tumun)
क्वचित्anywhere / ever
क्वचित्:
TypeIndeclinable
Rootक्वचित्

भीष्म उवाच

B
Bhishma
A
Agastya
N
Nahusha
B
Bhūtala (Earth)
S
Suras (Devas)