Shloka 19
Gārhasthya-dharma: Vāsudeva–Pṛthivī-saṃvāda
Householder Duties and Daily Offerings
महाराज! इसके बाद विशेष अन्तके द्वारा अतिथियोंको भी सम्मानपूर्वक भोजन करावे। ऐसा करनेसे गृहस्थ पुरुष सम्पूर्ण मनुष्योंको संतुष्ट करता है ।।
mahārāja! tataḥ paraṁ viśeṣāntakena atithīn api satkṛtya bhojayet. evaṁ kṛte gṛhasthaḥ puruṣaḥ sarvān manuṣyān saṁtoṣayati. gṛhastha-dharma-sambandhe śrīkṛṣṇasya pṛthivyā saha saṁvādaḥ— anityaṁ hi sthito yasmāt tasmād atithir ucyate. ācāryasya pituś caiva sakhy-upāptasya cātitheḥ, sadā nivedayet— ‘amukaṁ vastu me gṛhe vidyate; tad bhavān gṛhṇātu.’ tataḥ yathā te ājñāpayeyuḥ tathāiva kuryāt. evaṁ kṛte dharmasya pālanaṁ bhavati.
മഹാരാജാ! അതിനുശേഷം പ്രത്യേകമായി ഉത്തമമായ അന്നത്തോടെ അതിഥികളെയും ബഹുമാനത്തോടെ ഭോജനിപ്പിക്കണം; ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ ഗൃഹസ്ഥൻ എല്ലാ മനുഷ്യരെയും സന്തുഷ്ടരാക്കുന്നു. ഗൃഹസ്ഥധർമ്മത്തെക്കുറിച്ച്—ശ്രീകൃഷ്ണനും ഭൂമിയും തമ്മിലുള്ള സംവാദത്തിൽ—നിത്യമായി വീട്ടിൽ സ്ഥിരമായി താമസിക്കാത്തവനെയാണ് ‘അതിഥി’ എന്നു വിളിക്കുന്നതെന്ന് പറയുന്നു. ആചാര്യൻ, പിതാവ്, എത്തിയ വിശ്വസ്ത സുഹൃത്ത്, അതിഥി—ഇവരോടൊക്കെയും എപ്പോഴും ഇങ്ങനെ അപേക്ഷിക്കണം: “എന്റെ വീട്ടിൽ ഇതുണ്ട്; ദയവായി സ്വീകരിക്കണം.” പിന്നെ അവർ പറയുന്നതുപോലെ തന്നെ ചെയ്യണം; ഇതുവഴി ധർമ്മം നിലനിൽക്കും.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
A householder upholds dharma by honoring and feeding guests and respected persons (teacher, father, trusted friend) with sincere offerings, and by acting according to their wishes; hospitality is framed as a central social-ethical duty.
Vāyudeva instructs the king on householder conduct, citing a teaching presented as a dialogue of Śrī Kṛṣṇa with the Earth: a guest is defined as one who does not stay permanently, and the host should invite such persons to accept what is available and then comply with their directions.